Westenschouwen - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel: /* Bronnen */

2025-07-30T07:24:09Z

Bronnen

← Oudere versie		Versie van 30 jul 2025 07:24
Regel 45:		Regel 45:
	[[category:Topografie]]		[[category:Topografie]]
	[[category:Plaats]]		[[category:Plaats]]
			[[category:Verdronken dorpen]]

W. van Gorsel: /* Ontstaan en verzanding */

2025-06-08T08:52:18Z

Ontstaan en verzanding

← Oudere versie		Versie van 8 jun 2025 08:52
Regel 11:		Regel 11:

	==Ontstaan en verzanding==		==Ontstaan en verzanding==
	Het vissersdorp Paalvoetsijde aan de monding van het water [[Hamer]] (Amer) moet in de twaalfde eeuw zijn ontstaan en heeft ca. 400 à 500 meter van het huidige strand gelegen. Het is waarschijnlijk in de tweede helft van de veertiende eeuw verdwenen. Vóór 1300 is verder landinwaarts al een nieuwe dijk en haven aangelegd; in 1296 gaf hertog Jan van Brabant tolvrijdom aan allen die behoorden tot ‘de dorpe, die men heet Taleboitseinde ter nieuwer sluijse’. De landinwaartse verplaatsing werd gerealiseerd met de bedijking van de [[Burgh- en Westlandpolder]], toen de kreek landinwaarts van Paalvoetsijde is afgedamd. Tot het in 1313 beschreven bezit van [[Witte]] van Haamstede behoorde ook Westland met het dorp ‘Nyerhaven’. De nieuwe haven werd vanaf 1400 algemeen aangeduid als Westenschouwen. De kerk was een dochterkerk van die te Burgh.		Het vissersdorp Paalvoetsijde aan de monding van het water [[Hamer]] (Amer) moet in de twaalfde eeuw zijn ontstaan en heeft ca. 400 à 500 meter van het huidige strand gelegen. Het is waarschijnlijk in de tweede helft van de veertiende eeuw verdwenen. Vóór 1300 is verder landinwaarts al een nieuwe dijk en haven aangelegd; in 1296 gaf hertog Jan van Brabant tolvrijdom aan allen die behoorden tot ‘de dorpe, die men heet Taleboitseinde ter nieuwer sluijse’. De landinwaartse verplaatsing werd gerealiseerd met de bedijking van de [[Burgh- En Westlandpolder]], toen de kreek landinwaarts van Paalvoetsijde is afgedamd. Tot het in 1313 beschreven bezit van [[Witte]] van Haamstede behoorde ook Westland met het dorp ‘Nyerhaven’. De nieuwe haven werd vanaf 1400 algemeen aangeduid als Westenschouwen. De kerk was een dochterkerk van die te Burgh.

	De belangrijkste bron van inkomsten van Westenschouwen was aanvankelijk de haringvisserij, nadien kwam ook de handel op. Begin zestiende eeuw kwam wegens de verzanding snel een einde aan de welvaart en trokken de kooplui naar Zierikzee. Dit verzanden kan verband houden met de langdurige bevloeiing van [[Noord]]-Beveland waardoor de stroom langs de kust van Schouwen zich heeft verlegd. Na het verzanden van de haven van Westenschouwen werd een haven aangelegd te [[Burghsluis]] die in 1770 door grondbraak verloren ging.		De belangrijkste bron van inkomsten van Westenschouwen was aanvankelijk de haringvisserij, nadien kwam ook de handel op. Begin zestiende eeuw kwam wegens de verzanding snel een einde aan de welvaart en trokken de kooplui naar Zierikzee. Dit verzanden kan verband houden met de langdurige bevloeiing van [[Noord]]-Beveland waardoor de stroom langs de kust van Schouwen zich heeft verlegd. Na het verzanden van de haven van Westenschouwen werd een haven aangelegd te [[Burghsluis]] die in 1770 door grondbraak verloren ging.

W. van Gorsel: /* Restanten, waarnemingen */

2025-06-08T08:51:19Z

Restanten, waarnemingen

← Oudere versie		Versie van 8 jun 2025 08:51
Regel 20:		Regel 20:
	De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.		De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.

	Van de onder water en zand verdwenen havenbuurt van Westenschouwen signaleerde men in de negentiende eeuw weer restanten. Amateur-archeoloog J.A. Hubregtse meldde in 1911 ‘steenfondamenten van woningen, wellen of tonputten en rondom de woningen overblijfselen van allerlei aard’. Ook later spoelden resten bloot. Belangrijkste gedocumenteerde structuur in de jaren negentig van de twintigste eeuw is een schuur of boerderij, met in de omgeving een geplaveid straatje. Onderzoek van palen gaf een datering van 1450-1470. In 1996 is een project met particuliere detectorzoekers uitgevoerd. Resultaat: de vondst van 479 [[Pelgrimsinsignes (pelgrimstekens)]] en 716 [[~~profane insignes~~]] (in totaal 1195 insignes). Westenschouwen neemt hiermee, na Nieuwlande, in Zeeland de tweede plaats in wat betreft de hoeveelheid van deze vondsten.		Van de onder water en zand verdwenen havenbuurt van Westenschouwen signaleerde men in de negentiende eeuw weer restanten. Amateur-archeoloog J.A. Hubregtse meldde in 1911 ‘steenfondamenten van woningen, wellen of tonputten en rondom de woningen overblijfselen van allerlei aard’. Ook later spoelden resten bloot. Belangrijkste gedocumenteerde structuur in de jaren negentig van de twintigste eeuw is een schuur of boerderij, met in de omgeving een geplaveid straatje. Onderzoek van palen gaf een datering van 1450-1470. In 1996 is een project met particuliere detectorzoekers uitgevoerd. Resultaat: de vondst van 479 [[Pelgrimsinsignes (pelgrimstekens)]] en 716 [[Profane Insignes]] (in totaal 1195 insignes). Westenschouwen neemt hiermee, na Nieuwlande, in Zeeland de tweede plaats in wat betreft de hoeveelheid van deze vondsten.

	==Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984==		==Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984==

W. van Gorsel: /* Restanten, waarnemingen */

2025-06-08T08:50:40Z

Restanten, waarnemingen

← Oudere versie		Versie van 8 jun 2025 08:50
Regel 20:		Regel 20:
	De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.		De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.

	Van de onder water en zand verdwenen havenbuurt van Westenschouwen signaleerde men in de negentiende eeuw weer restanten. Amateur-archeoloog J.A. Hubregtse meldde in 1911 ‘steenfondamenten van woningen, wellen of tonputten en rondom de woningen overblijfselen van allerlei aard’. Ook later spoelden resten bloot. Belangrijkste gedocumenteerde structuur in de jaren negentig van de twintigste eeuw is een schuur of boerderij, met in de omgeving een geplaveid straatje. Onderzoek van palen gaf een datering van 1450-1470. In 1996 is een project met particuliere detectorzoekers uitgevoerd. Resultaat: de vondst van 479 [[~~pelgrimsinsignes~~]] en 716 [[profane insignes]] (in totaal 1195 insignes). Westenschouwen neemt hiermee, na Nieuwlande, in Zeeland de tweede plaats in wat betreft de hoeveelheid van deze vondsten.		Van de onder water en zand verdwenen havenbuurt van Westenschouwen signaleerde men in de negentiende eeuw weer restanten. Amateur-archeoloog J.A. Hubregtse meldde in 1911 ‘steenfondamenten van woningen, wellen of tonputten en rondom de woningen overblijfselen van allerlei aard’. Ook later spoelden resten bloot. Belangrijkste gedocumenteerde structuur in de jaren negentig van de twintigste eeuw is een schuur of boerderij, met in de omgeving een geplaveid straatje. Onderzoek van palen gaf een datering van 1450-1470. In 1996 is een project met particuliere detectorzoekers uitgevoerd. Resultaat: de vondst van 479 [[Pelgrimsinsignes (pelgrimstekens)]] en 716 [[profane insignes]] (in totaal 1195 insignes). Westenschouwen neemt hiermee, na Nieuwlande, in Zeeland de tweede plaats in wat betreft de hoeveelheid van deze vondsten.

	==Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984==		==Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984==

W. van Gorsel: /* Ontstaan en verzanding */

2025-06-08T08:48:28Z

Ontstaan en verzanding

← Oudere versie		Versie van 8 jun 2025 08:48
Regel 11:		Regel 11:

	==Ontstaan en verzanding==		==Ontstaan en verzanding==
	Het vissersdorp Paalvoetsijde aan de monding van het water [[Hamer]] (Amer) moet in de twaalfde eeuw zijn ontstaan en heeft ca. 400 à 500 meter van het huidige strand gelegen. Het is waarschijnlijk in de tweede helft van de veertiende eeuw verdwenen. Vóór 1300 is verder landinwaarts al een nieuwe dijk en haven aangelegd; in 1296 gaf hertog Jan van Brabant tolvrijdom aan allen die behoorden tot ‘de dorpe, die men heet Taleboitseinde ter nieuwer sluijse’. De landinwaartse verplaatsing werd gerealiseerd met de bedijking van de [[Burgh]]- en Westlandpolder, toen de kreek landinwaarts van Paalvoetsijde is afgedamd. Tot het in 1313 beschreven bezit van [[Witte]] van Haamstede behoorde ook Westland met het dorp ‘Nyerhaven’. De nieuwe haven werd vanaf 1400 algemeen aangeduid als Westenschouwen. De kerk was een dochterkerk van die te Burgh.		Het vissersdorp Paalvoetsijde aan de monding van het water [[Hamer]] (Amer) moet in de twaalfde eeuw zijn ontstaan en heeft ca. 400 à 500 meter van het huidige strand gelegen. Het is waarschijnlijk in de tweede helft van de veertiende eeuw verdwenen. Vóór 1300 is verder landinwaarts al een nieuwe dijk en haven aangelegd; in 1296 gaf hertog Jan van Brabant tolvrijdom aan allen die behoorden tot ‘de dorpe, die men heet Taleboitseinde ter nieuwer sluijse’. De landinwaartse verplaatsing werd gerealiseerd met de bedijking van de [[Burgh- en Westlandpolder]], toen de kreek landinwaarts van Paalvoetsijde is afgedamd. Tot het in 1313 beschreven bezit van [[Witte]] van Haamstede behoorde ook Westland met het dorp ‘Nyerhaven’. De nieuwe haven werd vanaf 1400 algemeen aangeduid als Westenschouwen. De kerk was een dochterkerk van die te Burgh.

	De belangrijkste bron van inkomsten van Westenschouwen was aanvankelijk de haringvisserij, nadien kwam ook de handel op. Begin zestiende eeuw kwam wegens de verzanding snel een einde aan de welvaart en trokken de kooplui naar Zierikzee. Dit verzanden kan verband houden met de langdurige bevloeiing van [[Noord]]-Beveland waardoor de stroom langs de kust van Schouwen zich heeft verlegd. Na het verzanden van de haven van Westenschouwen werd een haven aangelegd te [[Burghsluis]] die in 1770 door grondbraak verloren ging.		De belangrijkste bron van inkomsten van Westenschouwen was aanvankelijk de haringvisserij, nadien kwam ook de handel op. Begin zestiende eeuw kwam wegens de verzanding snel een einde aan de welvaart en trokken de kooplui naar Zierikzee. Dit verzanden kan verband houden met de langdurige bevloeiing van [[Noord]]-Beveland waardoor de stroom langs de kust van Schouwen zich heeft verlegd. Na het verzanden van de haven van Westenschouwen werd een haven aangelegd te [[Burghsluis]] die in 1770 door grondbraak verloren ging.

	== Restanten, waarnemingen ==		== Restanten, waarnemingen ==

W. van Gorsel: /* Restanten, waarnemingen */

2025-06-08T08:46:52Z

Restanten, waarnemingen

← Oudere versie		Versie van 8 jun 2025 08:46
Regel 16:		Regel 16:

	== Restanten, waarnemingen ==		== Restanten, waarnemingen ==
	[[Bestand:Westenschouwen2.jpg\|thumb\|~~right~~\|~~250px~~\|Plompe toren bij Westenschouwen. De Plompe Toren is het enig overgebleven bouwwerk van het voormalige dorp Coudekerke, dat destijds door de zee werd verzwolgen. De toren is een beeldbepalend object aan de rand van de Oosterschelde en is vrij toegankelijk. In de toren wordt de Sage van de Zeemeermin verteld. De toren, een Rijksmonument, is eigendom van de Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland. Foto: A.P. Maas, 1956. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 128539]]		[[Bestand:Westenschouwen2.jpg\|thumb\|left\|300px\|Plompe toren bij Westenschouwen. De Plompe Toren is het enig overgebleven bouwwerk van het voormalige dorp Coudekerke, dat destijds door de zee werd verzwolgen. De toren is een beeldbepalend object aan de rand van de Oosterschelde en is vrij toegankelijk. In de toren wordt de Sage van de Zeemeermin verteld. De toren, een Rijksmonument, is eigendom van de Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland. Foto: A.P. Maas, 1956. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 128539]]

	De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.		De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.

W. van Gorsel: /* Restanten, waarnemingen */

2025-06-08T08:46:27Z

Restanten, waarnemingen

← Oudere versie		Versie van 8 jun 2025 08:46
Regel 16:		Regel 16:

	== Restanten, waarnemingen ==		== Restanten, waarnemingen ==
	[[Bestand:~~Westenschouwen-1~~.jpg\|thumb\|right\|250px\|~~Luchtfoto~~ van ~~Westenschouwen~~. Foto: J. ~~Midavaine/Slagboom en Peeters~~, ~~14-5-1977~~. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~39392~~]]		[[Bestand:Westenschouwen2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Plompe toren bij Westenschouwen. De Plompe Toren is het enig overgebleven bouwwerk van het voormalige dorp Coudekerke, dat destijds door de zee werd verzwolgen. De toren is een beeldbepalend object aan de rand van de Oosterschelde en is vrij toegankelijk. In de toren wordt de Sage van de Zeemeermin verteld. De toren, een Rijksmonument, is eigendom van de Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland. Foto: A.P. Maas, 1956. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 128539]]

	De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.		De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.

W. van Gorsel op 8 jun 2025 om 08:44

2025-06-08T08:44:47Z

← Oudere versie		Versie van 8 jun 2025 08:44
Regel 1:		Regel 1:
	~~{{Infobox~~
	~~\| above = Westenschouwen (westen Schouwen, Westland, Taleboitseinde, e.a.)~~
	}}
	[[Bestand:Westenschouwen-1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Luchtfoto van Westenschouwen. Foto: J. Midavaine/Slagboom en Peeters, 14-5-1977. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 39392]]		[[Bestand:Westenschouwen-1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Luchtfoto van Westenschouwen. Foto: J. Midavaine/Slagboom en Peeters, 14-5-1977. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 39392]]

	==Het dorp: kenmerken==		==Het dorp: kenmerken==
	Gehucht in het uiterste westen van Schouwen, sinds 1997 behorend tot de gemeente Schouwen-Duiveland. Tot 1817 een zelfstandige gemeente Westenschouwen, waarin het dorp van die naam: van 1817 tot de gemeentelijke herindeling op 1 januari 1961 samengevoegd werd met de gemeente [[Burgh]], daarna tot 1997 binnen de gemeente Westerschouwen.		Westenschouwen (westen Schouwen, Westland, Taleboitseinde, e.a.). Gehucht in het uiterste westen van Schouwen, sinds 1997 behorend tot de gemeente Schouwen-Duiveland. Tot 1817 een zelfstandige gemeente Westenschouwen, waarin het dorp van die naam: van 1817 tot de gemeentelijke herindeling op 1 januari 1961 samengevoegd werd met de gemeente [[Burgh]], daarna tot 1997 binnen de gemeente Westerschouwen.

	==Wapen==		==Wapen==
Regel 19:		Regel 16:

	== Restanten, waarnemingen ==		== Restanten, waarnemingen ==
			[[Bestand:Westenschouwen-1.jpg\|thumb\|right\|250px\|Luchtfoto van Westenschouwen. Foto: J. Midavaine/Slagboom en Peeters, 14-5-1977. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 39392]]

	De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.		De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.

W. van Gorsel: /* Restanten, waarnemingen */

2022-03-29T08:50:40Z

Restanten, waarnemingen

← Oudere versie		Versie van 29 mrt 2022 08:50
Regel 19:		Regel 19:

	== Restanten, waarnemingen ==		== Restanten, waarnemingen ==
	De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg *(werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.		De kerk van Westenschouwen was in 1548 nog in goede staat, maar al in 1581 een ruïne, na oorlogshandelingen in de jaren 1572-1577. ‘Westenschouwen! ’t Zal u rouwen! Het ontroven mijner vrouwe! Westenschouwen zal vergaan! Slechts de toren zal blijven staan’. Zo sprak de meerman toen vissers van Westenschouwen zijn meermin hadden gevangen. De voorspelling is niet uitgekomen, want ook de toren is in 1845 voor afbraak verkocht en in 1845/46 afgebroken. Het gedicht wordt thans toepasselijk geacht op de ‘Plompe Toren’ van het voormalige dorp [[Koudekerke]]. De bij het dorp gelegen vluchtberg werf) is tussen 1847 en 1874 afgegraven. Van het dorp zelf resteerden in het begin van de twintigste eeuw alleen een herberg en enkele lage huisjes.

	Van de onder water en zand verdwenen havenbuurt van Westenschouwen signaleerde men in de negentiende eeuw weer restanten. Amateur-archeoloog J.A. Hubregtse meldde in 1911 ‘steenfondamenten van woningen, wellen of tonputten en rondom de woningen overblijfselen van allerlei aard’. Ook later spoelden resten bloot. Belangrijkste gedocumenteerde structuur in de jaren negentig van de twintigste eeuw is een schuur of boerderij, met in de omgeving een geplaveid straatje. Onderzoek van palen gaf een datering van 1450-1470. In 1996 is een project met particuliere detectorzoekers uitgevoerd. Resultaat: de vondst van 479 [[pelgrimsinsignes]] en 716 [[profane insignes]] (in totaal 1195 insignes). Westenschouwen neemt hiermee, na Nieuwlande, in Zeeland de tweede plaats in wat betreft de hoeveelheid van deze vondsten.		Van de onder water en zand verdwenen havenbuurt van Westenschouwen signaleerde men in de negentiende eeuw weer restanten. Amateur-archeoloog J.A. Hubregtse meldde in 1911 ‘steenfondamenten van woningen, wellen of tonputten en rondom de woningen overblijfselen van allerlei aard’. Ook later spoelden resten bloot. Belangrijkste gedocumenteerde structuur in de jaren negentig van de twintigste eeuw is een schuur of boerderij, met in de omgeving een geplaveid straatje. Onderzoek van palen gaf een datering van 1450-1470. In 1996 is een project met particuliere detectorzoekers uitgevoerd. Resultaat: de vondst van 479 [[pelgrimsinsignes]] en 716 [[profane insignes]] (in totaal 1195 insignes). Westenschouwen neemt hiermee, na Nieuwlande, in Zeeland de tweede plaats in wat betreft de hoeveelheid van deze vondsten.

W. van Gorsel: /* Geschiedenis */

2022-03-29T08:50:07Z

Geschiedenis

← Oudere versie		Versie van 29 mrt 2022 08:50
Regel 11:		Regel 11:

	==Geschiedenis==		==Geschiedenis==
	Westenschouwen was een afzonderlijk ambacht, maar stond met Haamstede veelal onder dezelfde heren. Het rechtsgebied strekte zich uit over het gehele Westland, de polder de Meypacht, alsook het oude Nieuwland dat in zee verdwenen is. De oudere benaming voor de streek of het dorp Westenschouwen is zeer uiteenlopend geschreven: Taleboitseyde of Taleboitseinde, naast Paalvoetsijde (Palevoetsyde, Palevoetsheide, Paelvoetseinde, Paleboutsheyde). De vooral in Westenschouwen veel voorkomende oude familienaam Dalebout (Talebout) houdt ermee verband. Een late verbastering is Poelvoet of Poelvout in bijv. de benaming van de voormalige Poelvout(s)plaat aan de zuidzijde van Schouwen. Taleboitseyde is ook wel in verband gebracht met de door Ptolemaeus genoemde Tabuda. A.A. Beekman vermeldt dat de plaats naar een zekere Paelvoet heette, die er ingedijkte gronden bezat; het achtervoegsel –hide of -ijde betekent haven of inham.		Westenschouwen was een afzonderlijk ambacht, maar stond met Haamstede veelal onder dezelfde heren. Het rechtsgebied strekte zich uit over het gehele Westland, de polder de Meypacht, alsook het oude Nieuwland dat in zee verdwenen is. De oudere benaming voor de streek of het dorp Westenschouwen is zeer uiteenlopend geschreven: Taleboitseyde of Taleboitseinde, naast Paalvoetsijde (Palevoetsyde, Palevoetsheide, Paelvoetseinde, Paleboutsheyde). De vooral in Westenschouwen veel voorkomende oude familienaam Dalebout (Talebout) houdt ermee verband. Een late verbastering is Poelvoet of Poelvout in bijv. de benaming van de voormalige Poelvout(s)plaat aan de zuidzijde van Schouwen. Taleboitseyde is ook wel in verband gebracht met de door Ptolemaeus genoemde Tabuda. A.A. Beekman vermeldt dat de plaats naar een zekere Paelvoet heette, die er ingedijkte gronden bezat; het achtervoegsel –hide of -ijde betekent haven of inham.
	~~<beeldbank_images align="left">http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/3d3a012a-97d1-11e3-9652-2be3a3e3a943</beeldbank_images>~~
	~~<sup>De Kop van Schouwen ter hoogte van Nieuw-Haamstede omstreeks 2000, foto: A.F. Dingemanse/Provincie Zeeland, Beeldbank Zeeland, recordnr. 129293.</sup>~~
	~~[[Bestand:\|kaart met bijschrift in: Frans Beekman, ''De Kop van Schouwen onder het zand. Duizend jaar duinvorming en duingebruik op een Zeeuws eiland'' (Utrecht, 2007) 98.]]~~

	==Ontstaan en verzanding==		==Ontstaan en verzanding==