Tholen (eiland) - Bewerkingsoverzicht

Andrea van Boven: Andrea van Boven heeft de pagina Tholen (1) hernoemd tot Tholen (eiland) zonder een doorverwijzing achter te laten

2025-07-30T07:11:18Z

Andrea van Boven heeft de pagina Tholen (1) hernoemd tot Tholen (eiland) zonder een doorverwijzing achter te laten

← Oudere versie	Versie van 30 jul 2025 07:11
(geen verschil)

W. van Gorsel: /* Bestaansmiddelen */

2025-07-24T10:09:12Z

Bestaansmiddelen

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 10:09
Regel 31:		Regel 31:
	De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners).		De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners).

			===Visserij===
	Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.		Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.

W. van Gorsel: /* Visserij */

2025-07-24T10:08:28Z

Visserij

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 10:08
Regel 32:		Regel 32:

	Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.		Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.

	~~==Visserij==~~
	Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe.

	==Industrie==		==Industrie==

W. van Gorsel: /* Visserij */

2025-07-24T10:07:48Z

Visserij

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 10:07
Regel 31:		Regel 31:
	De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners).		De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners).

	~~===Visserij===~~
	Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.		Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.

W. van Gorsel: /* Bestaansmiddelen */

2025-07-24T10:07:36Z

Bestaansmiddelen

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 10:07
Regel 29:		Regel 29:

	==Bestaansmiddelen==		==Bestaansmiddelen==
	De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners). Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.		De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners).

			===Visserij===
			Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.

	==Visserij==		==Visserij==

W. van Gorsel: /* Godsdienst */

2025-07-24T08:28:23Z

Godsdienst

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 08:28
Regel 38:		Regel 38:

	==Godsdienst==		==Godsdienst==
	[[Bestand:Tholen-eiland4.jpg\|400px\|thumb\|left\|Nederlandse Hervormde Onze Lieve Vrouwe kerk uit de 15e eeuw, gezien vanaf de Markt (Tholen stad). Foto: J. Wolterbeek, 2000. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr.129914]]		[[Bestand:Tholen-eiland4.jpg\|400px\|thumb\|left\|Nederlandse Hervormde Onze Lieve Vrouwe kerk uit de 15e eeuw, gezien vanaf de Markt (Tholen stad). Foto: J. Wolterbeek, 2000. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr. 129914]]

	Wat kerkelijke zaken betreft, ressorteerden Tholen en Oud-Vossemeer, tot de invoering van de nieuwe kerkelijke indeling van 1559, onder het bisdom Luik. De overige plaatsen behoorden tot het bisdom Utrecht. Op 17 april 1577 kwam de Satisfactie tot stand waarbij Tholen als laatste der Zeeuwse steden het gezag van de prins van Oranje erkende. De uitoefening van de katholieke godsdienst werd toegestaan, doch hier van kwam weinig terecht. De kerk werd geplunderd en de geestelijke goederen werden door de Gecommitteerde Raden in beslag genomen. In 1578 verliet de katholieke geestelijkheid de stad en het eiland. De katholieken gingen, tot de stichting van de katholieke kerk in de stad Tholen in 1795, te Lepelstraat onder Halsteren ter kerke. Reeds vele eeuwen is de bevolking overwegend protestant. Dominant is thans de Ned. Herv. Kerk modaliteit Gereformeerde Bond tot vrijmaking der Ned. Herv. Kerken. Daarnaast zijn er nog gereformeerde kerken en een tweetal kleine katholieke parochies. Bestuur. Er zijn op het eiland 15 heerlijkheden geweest. De stad Tholen was tot 1795 één van de zeven stemhebbende steden in de Staten van Zeeland. In de Franse tijd waren de heerlijkheden reeds samengevoegd tot negen gemeenten. Na de opheffing van Nieuw Strijen en Westkerke in 1816, zijn de laatste gemeenten met ingang van 1 juli 1971 opgeheven en opgenomen in de nieuwe gemeente Tholen. De bestuurszetel werd te St.-Maartensdijk gevestigd evenals de zetel van het waterschapsbestuur na de samenvoeging van de polders en de waterschappen op Tholen in 1959. Tien jaar later werd het waterschap St.-Philipsland bij het waterschap Tholen gevoegd. Het ontbreken in het verleden van een groot waterschap heeft er vermoedelijk toe geleid, dat er geen regionaal centrum is gekomen. zoals op de andere Zeeuwse eilanden, Tholen is steeds de grootste plaats op het eiland geweest en telt thans (1982) 5711 inwoners. Elke plaats heeft zijn eigen identiteit. Zie kleurenplaat XIII: t.o. pag. 176.		Wat kerkelijke zaken betreft, ressorteerden Tholen en Oud-Vossemeer, tot de invoering van de nieuwe kerkelijke indeling van 1559, onder het bisdom Luik. De overige plaatsen behoorden tot het bisdom Utrecht. Op 17 april 1577 kwam de Satisfactie tot stand waarbij Tholen als laatste der Zeeuwse steden het gezag van de prins van Oranje erkende. De uitoefening van de katholieke godsdienst werd toegestaan, doch hier van kwam weinig terecht. De kerk werd geplunderd en de geestelijke goederen werden door de Gecommitteerde Raden in beslag genomen. In 1578 verliet de katholieke geestelijkheid de stad en het eiland. De katholieken gingen, tot de stichting van de katholieke kerk in de stad Tholen in 1795, te Lepelstraat onder Halsteren ter kerke. Reeds vele eeuwen is de bevolking overwegend protestant. Dominant is thans de Ned. Herv. Kerk modaliteit Gereformeerde Bond tot vrijmaking der Ned. Herv. Kerken. Daarnaast zijn er nog gereformeerde kerken en een tweetal kleine katholieke parochies. Bestuur. Er zijn op het eiland 15 heerlijkheden geweest. De stad Tholen was tot 1795 één van de zeven stemhebbende steden in de Staten van Zeeland. In de Franse tijd waren de heerlijkheden reeds samengevoegd tot negen gemeenten. Na de opheffing van Nieuw Strijen en Westkerke in 1816, zijn de laatste gemeenten met ingang van 1 juli 1971 opgeheven en opgenomen in de nieuwe gemeente Tholen. De bestuurszetel werd te St.-Maartensdijk gevestigd evenals de zetel van het waterschapsbestuur na de samenvoeging van de polders en de waterschappen op Tholen in 1959. Tien jaar later werd het waterschap St.-Philipsland bij het waterschap Tholen gevoegd. Het ontbreken in het verleden van een groot waterschap heeft er vermoedelijk toe geleid, dat er geen regionaal centrum is gekomen. zoals op de andere Zeeuwse eilanden, Tholen is steeds de grootste plaats op het eiland geweest en telt thans (1982) 5711 inwoners. Elke plaats heeft zijn eigen identiteit. Zie kleurenplaat XIII: t.o. pag. 176.

W. van Gorsel: /* Godsdienst */

2025-07-24T08:28:10Z

Godsdienst

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 08:28
Regel 38:		Regel 38:

	==Godsdienst==		==Godsdienst==
	[[Bestand:Tholen-~~eiland1~~.jpg\|400px\|thumb\|~~right~~\|~~Luchtopname van het eiland~~ Tholen. Foto: ~~Slagboom en Peeters~~, ~~1976~~. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr.~~53629~~]]		[[Bestand:Tholen-eiland4.jpg\|400px\|thumb\|left\|Nederlandse Hervormde Onze Lieve Vrouwe kerk uit de 15e eeuw, gezien vanaf de Markt (Tholen stad). Foto: J. Wolterbeek, 2000. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr.129914]]

	Wat kerkelijke zaken betreft, ressorteerden Tholen en Oud-Vossemeer, tot de invoering van de nieuwe kerkelijke indeling van 1559, onder het bisdom Luik. De overige plaatsen behoorden tot het bisdom Utrecht. Op 17 april 1577 kwam de Satisfactie tot stand waarbij Tholen als laatste der Zeeuwse steden het gezag van de prins van Oranje erkende. De uitoefening van de katholieke godsdienst werd toegestaan, doch hier van kwam weinig terecht. De kerk werd geplunderd en de geestelijke goederen werden door de Gecommitteerde Raden in beslag genomen. In 1578 verliet de katholieke geestelijkheid de stad en het eiland. De katholieken gingen, tot de stichting van de katholieke kerk in de stad Tholen in 1795, te Lepelstraat onder Halsteren ter kerke. Reeds vele eeuwen is de bevolking overwegend protestant. Dominant is thans de Ned. Herv. Kerk modaliteit Gereformeerde Bond tot vrijmaking der Ned. Herv. Kerken. Daarnaast zijn er nog gereformeerde kerken en een tweetal kleine katholieke parochies. Bestuur. Er zijn op het eiland 15 heerlijkheden geweest. De stad Tholen was tot 1795 één van de zeven stemhebbende steden in de Staten van Zeeland. In de Franse tijd waren de heerlijkheden reeds samengevoegd tot negen gemeenten. Na de opheffing van Nieuw Strijen en Westkerke in 1816, zijn de laatste gemeenten met ingang van 1 juli 1971 opgeheven en opgenomen in de nieuwe gemeente Tholen. De bestuurszetel werd te St.-Maartensdijk gevestigd evenals de zetel van het waterschapsbestuur na de samenvoeging van de polders en de waterschappen op Tholen in 1959. Tien jaar later werd het waterschap St.-Philipsland bij het waterschap Tholen gevoegd. Het ontbreken in het verleden van een groot waterschap heeft er vermoedelijk toe geleid, dat er geen regionaal centrum is gekomen. zoals op de andere Zeeuwse eilanden, Tholen is steeds de grootste plaats op het eiland geweest en telt thans (1982) 5711 inwoners. Elke plaats heeft zijn eigen identiteit. Zie kleurenplaat XIII: t.o. pag. 176.		Wat kerkelijke zaken betreft, ressorteerden Tholen en Oud-Vossemeer, tot de invoering van de nieuwe kerkelijke indeling van 1559, onder het bisdom Luik. De overige plaatsen behoorden tot het bisdom Utrecht. Op 17 april 1577 kwam de Satisfactie tot stand waarbij Tholen als laatste der Zeeuwse steden het gezag van de prins van Oranje erkende. De uitoefening van de katholieke godsdienst werd toegestaan, doch hier van kwam weinig terecht. De kerk werd geplunderd en de geestelijke goederen werden door de Gecommitteerde Raden in beslag genomen. In 1578 verliet de katholieke geestelijkheid de stad en het eiland. De katholieken gingen, tot de stichting van de katholieke kerk in de stad Tholen in 1795, te Lepelstraat onder Halsteren ter kerke. Reeds vele eeuwen is de bevolking overwegend protestant. Dominant is thans de Ned. Herv. Kerk modaliteit Gereformeerde Bond tot vrijmaking der Ned. Herv. Kerken. Daarnaast zijn er nog gereformeerde kerken en een tweetal kleine katholieke parochies. Bestuur. Er zijn op het eiland 15 heerlijkheden geweest. De stad Tholen was tot 1795 één van de zeven stemhebbende steden in de Staten van Zeeland. In de Franse tijd waren de heerlijkheden reeds samengevoegd tot negen gemeenten. Na de opheffing van Nieuw Strijen en Westkerke in 1816, zijn de laatste gemeenten met ingang van 1 juli 1971 opgeheven en opgenomen in de nieuwe gemeente Tholen. De bestuurszetel werd te St.-Maartensdijk gevestigd evenals de zetel van het waterschapsbestuur na de samenvoeging van de polders en de waterschappen op Tholen in 1959. Tien jaar later werd het waterschap St.-Philipsland bij het waterschap Tholen gevoegd. Het ontbreken in het verleden van een groot waterschap heeft er vermoedelijk toe geleid, dat er geen regionaal centrum is gekomen. zoals op de andere Zeeuwse eilanden, Tholen is steeds de grootste plaats op het eiland geweest en telt thans (1982) 5711 inwoners. Elke plaats heeft zijn eigen identiteit. Zie kleurenplaat XIII: t.o. pag. 176.

W. van Gorsel op 24 jul 2025 om 08:25

2025-07-24T08:25:45Z

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 08:25
Regel 38:		Regel 38:

	==Godsdienst==		==Godsdienst==
			[[Bestand:Tholen-eiland1.jpg\|400px\|thumb\|right\|Luchtopname van het eiland Tholen. Foto: Slagboom en Peeters, 1976. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr.53629]]

	Wat kerkelijke zaken betreft, ressorteerden Tholen en Oud-Vossemeer, tot de invoering van de nieuwe kerkelijke indeling van 1559, onder het bisdom Luik. De overige plaatsen behoorden tot het bisdom Utrecht. Op 17 april 1577 kwam de Satisfactie tot stand waarbij Tholen als laatste der Zeeuwse steden het gezag van de prins van Oranje erkende. De uitoefening van de katholieke godsdienst werd toegestaan, doch hier van kwam weinig terecht. De kerk werd geplunderd en de geestelijke goederen werden door de Gecommitteerde Raden in beslag genomen. In 1578 verliet de katholieke geestelijkheid de stad en het eiland. De katholieken gingen, tot de stichting van de katholieke kerk in de stad Tholen in 1795, te Lepelstraat onder Halsteren ter kerke. Reeds vele eeuwen is de bevolking overwegend protestant. Dominant is thans de Ned. Herv. Kerk modaliteit Gereformeerde Bond tot vrijmaking der Ned. Herv. Kerken. Daarnaast zijn er nog gereformeerde kerken en een tweetal kleine katholieke parochies. Bestuur. Er zijn op het eiland 15 heerlijkheden geweest. De stad Tholen was tot 1795 één van de zeven stemhebbende steden in de Staten van Zeeland. In de Franse tijd waren de heerlijkheden reeds samengevoegd tot negen gemeenten. Na de opheffing van Nieuw Strijen en Westkerke in 1816, zijn de laatste gemeenten met ingang van 1 juli 1971 opgeheven en opgenomen in de nieuwe gemeente Tholen. De bestuurszetel werd te St.-Maartensdijk gevestigd evenals de zetel van het waterschapsbestuur na de samenvoeging van de polders en de waterschappen op Tholen in 1959. Tien jaar later werd het waterschap St.-Philipsland bij het waterschap Tholen gevoegd. Het ontbreken in het verleden van een groot waterschap heeft er vermoedelijk toe geleid, dat er geen regionaal centrum is gekomen. zoals op de andere Zeeuwse eilanden, Tholen is steeds de grootste plaats op het eiland geweest en telt thans (1982) 5711 inwoners. Elke plaats heeft zijn eigen identiteit. Zie kleurenplaat XIII: t.o. pag. 176.		Wat kerkelijke zaken betreft, ressorteerden Tholen en Oud-Vossemeer, tot de invoering van de nieuwe kerkelijke indeling van 1559, onder het bisdom Luik. De overige plaatsen behoorden tot het bisdom Utrecht. Op 17 april 1577 kwam de Satisfactie tot stand waarbij Tholen als laatste der Zeeuwse steden het gezag van de prins van Oranje erkende. De uitoefening van de katholieke godsdienst werd toegestaan, doch hier van kwam weinig terecht. De kerk werd geplunderd en de geestelijke goederen werden door de Gecommitteerde Raden in beslag genomen. In 1578 verliet de katholieke geestelijkheid de stad en het eiland. De katholieken gingen, tot de stichting van de katholieke kerk in de stad Tholen in 1795, te Lepelstraat onder Halsteren ter kerke. Reeds vele eeuwen is de bevolking overwegend protestant. Dominant is thans de Ned. Herv. Kerk modaliteit Gereformeerde Bond tot vrijmaking der Ned. Herv. Kerken. Daarnaast zijn er nog gereformeerde kerken en een tweetal kleine katholieke parochies. Bestuur. Er zijn op het eiland 15 heerlijkheden geweest. De stad Tholen was tot 1795 één van de zeven stemhebbende steden in de Staten van Zeeland. In de Franse tijd waren de heerlijkheden reeds samengevoegd tot negen gemeenten. Na de opheffing van Nieuw Strijen en Westkerke in 1816, zijn de laatste gemeenten met ingang van 1 juli 1971 opgeheven en opgenomen in de nieuwe gemeente Tholen. De bestuurszetel werd te St.-Maartensdijk gevestigd evenals de zetel van het waterschapsbestuur na de samenvoeging van de polders en de waterschappen op Tholen in 1959. Tien jaar later werd het waterschap St.-Philipsland bij het waterschap Tholen gevoegd. Het ontbreken in het verleden van een groot waterschap heeft er vermoedelijk toe geleid, dat er geen regionaal centrum is gekomen. zoals op de andere Zeeuwse eilanden, Tholen is steeds de grootste plaats op het eiland geweest en telt thans (1982) 5711 inwoners. Elke plaats heeft zijn eigen identiteit. Zie kleurenplaat XIII: t.o. pag. 176.

W. van Gorsel op 24 jul 2025 om 08:21

2025-07-24T08:21:55Z

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 08:21
Regel 1:		Regel 1:
	[[Bestand:Tholen-eiland1.jpg\|400px\|thumb\|right\|Luchtopname van het eiland Tholen. Foto: Slagboom en Peeters, 1976. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr.53629]]		[[Bestand:Tholen-eiland1.jpg\|400px\|thumb\|right\|Luchtopname van het eiland Tholen. Foto: Slagboom en Peeters, 1976. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr.53629]]

	==Tholen ~~(1)~~==		==Eiland Tholen==
	1. Voormalig eiland in het noordoosten van de provincie Zeeland: omspoeld door de [[Krabbe]](n)kreek in het noorden. [[Keeten]] en [[Mastgat]] in het westen en de [[Oosterschelde]] [[Brabantsche]] Vaarwater, [[Dortsman]], [[Tholense Gat]] in het zuiden. Ten oosten van het eiland stroomde de [[Eendracht]], thans [[Schelde]]-Rijnverbinding. Ten zuidoosten van het voormalige eiland komt het [[Zoommeer]] tot stand.		Voormalig eiland in het noordoosten van de provincie Zeeland: omspoeld door de [[Krabbe]](n)kreek in het noorden. [[Keeten]] en [[Mastgat]] in het westen en de [[Oosterschelde]] [[Brabantsche]] Vaarwater, [[Dortsman]], [[Tholense Gat]] in het zuiden. Ten oosten van het eiland stroomde de [[Eendracht]], thans [[Schelde]]-Rijnverbinding. Ten zuidoosten van het voormalige eiland komt het [[Zoommeer]] tot stand.

	==Naamsafleiding==		==Naamsafleiding==

W. van Gorsel op 24 jul 2025 om 08:21

2025-07-24T08:21:23Z

← Oudere versie		Versie van 24 jul 2025 08:21
Regel 30:		Regel 30:
	==Bestaansmiddelen==		==Bestaansmiddelen==
	De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners). Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.		De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners). Van de visserij van vóór 1800 is weinig bekend. Met de vestiging van de laatste Reimerswalers te Bergen op Zoom en Tholen in 1632 schijnt de visserij voor de stad Tholen belangrijker te zijn geworden. In de 18e eeuw was er strijd over de mosselbanken bij Axel, in welk geschilde stad bemiddelde. De zetel van het in 1825 opgerichte Bestuur der Visserijen op de Zeeuwse Stromen was tot 1896 te Tholen gevestigd. Eerst in de tweede helft van de 19e eeuw is dit bestaansmiddel door de oester- en mosselcultures belangrijk geworden. Door het doodvriezen van de oesters in de strenge winter van 1962/63, de aanleg van de Schelde-Rijnverbinding en de Deltawerken kwam er plotseling een eind aan deze cultures. Thans heeft het grootste deel van de te Tholen geregistreerde vissersvloot (22 in 1978) elders een ligplaats. Het aantal sportvissersboten neemt echter toe. In de zestiger jaren van deze eeuw is er op een deel van de in 1957 afgedamde Pluimpot hij St.-Maartensdijk, nadat deze gemeente als ontwikkelingskern was aangewezen, een aantal kleine industrieën gevestigd. Ook bij het stadje Tholen ontstond een aantal kleine ondernemingen. Een scheepswerf voor houten schepen heeft hier reeds langer de nodige bedrijvigheid t.b.v. de visserij gebracht. Ondanks de vestigingen van deze industrieën is de pendelarbeid groot. In 1974 werkte ca. 25% van de beroepsbevolking buiten het eiland. o.a. in het Rijnmondgebied. De bevolking is voor een aantal voorzieningen op Bergen op Zoom aangewezen.

	~~==Afwatering==~~
	~~[[Bestand:Tholen-eiland1.jpg\|400px\|thumb\|right\|Luchtopname van het eiland Tholen. Foto: Slagboom en Peeters, 1976. Bron: ZB/Beeldbank Zeeland, rec.nr.53629]]~~
	Ook de afwatering van het binnenwater eiste veel zorg. Door gebrekkig financieel beheer ontbrak in het verleden vaak op het beslissende moment het geld voor noodzakelijke maatregelen zodat 's winters het water boven het maaiveld stond: dit ondanks het gebruik van windmolens in de 18e en 19e eeuw St.-Maartensdijk en Poortvliet. Het eerste stoomgemaal werd in 1900 voor het waterschap Oud-Vossemeer gebouwd. Later kwamen er ook elders stoom- en motorgemalen. Na de ramp van 1953 is mede door de herverkaveling de afwatering grondig gereorganiseerd. De cultuurtechnische werken begonnen in 1954 in de Scherpenissepolder. Vooral de oudste polders, m.n. de Poortvlietse Weihoek, de Scherpenissepolder en de Schakerloopolder ondergingen ingrijpende veranderingen. Zo werd het aantal kavels in de Poortvlietse Weihoek van 355 met een gemiddelde grootte van 1,2 ha teruggebracht tot 85 met een gemiddelde grootte van 5,1 ha. Ook de lengte van de wegen en waterlopen werd verminderd. In het hele herverkavelingsgebied is het grasland met 33% verminderd. In 1961 werd het grondwerk van de herverkaveling voltooid. In totaal gingen 15 polders aan de zuidzijde geheel op de schop en een klein gedeelte van de Vijftienhonderdgemetenpolder.

	~~==Bestaansmiddelen==~~
	De eerste bewoners van Tholen zullen zoals elders in Zeeland voornamelijk van de veeteelt (schapen), jacht en visserij hebben geleefd. Later werd de landbouw steeds belangrijker. De middeleeuwse bewoners hielden zich vooral ook bezig met het delven van darink (veen), dat gebruikt werd als brandstof en voor de winning van zout (conserveringsmiddel). Zo verkocht graaf Willem III in 1325 een stuk grond in de Bartelmeetpolder om uit te moeren. Te Tholen stonden in 1340 niet minder dan 38 zoutketen. Deze vervening. die zowel binnenals buitendijks plaatsvond, droeg er toe bij dat er land verloren ging. Het delven van darink werd dan ook vele malen verboden, o.m. in 1477 en 1497. Binnendijkse moernering had een hobbelig maaiveld tot gevolg. De sporen zijn door de herverkaveling verdwenen. In 1380 kreeg de stad Tholen de bevoegdheid meestoven te zetten en sindsdien heeft die bedrijvigheid tot in de 19e eeuw steun gegeven aan de welvaart. Vóór het tenietgaan van deze bedrijfstak door de uitvinding (ca. 1870) van de uit steenkoolteer bereide chemische verfstoffen, stonden er op het eiland 14 meestoven, waar een rood plantaardig poeder werd bereid voor de verfindustrie. Met de neergang van het meekrapbedrijf kwam de opkomst van de teelt van suikerbieten en de oestercultuur, de laatste als speculatieve belegging voor welgestelden die voordien betrokken waren hij het meekrapbedrijf. Nog altijd is Tholen een agrarisch gebied. waar bijna 1000 ha cultuurgrond voor de akkerbouw (88%) en als grasland (12%) wordt gebruikt. De gemiddelde bedrijfsgrootte bij agrariërs die hun bedrijf als hoofdberoep uitoefenden was in 1973 20 ha. Van beperkte betekenis is de verbouw van gladiolen, de glastuinbouw bij St.-Annaland en Stavenisse (sinds 1961) en fruitteelt (ca. 75 bedrijven in 1973). De bloemzaadteelt wordt op Tholen steeds belangrijker:; in 1981 werd 150 ha bloemzaad geteeld. in 1982 200 ha. Door de kleinschaligheid van de agrarische bedrijven -de helft is kleiner dan 15 ha- is de bloemzaadteelt een welkome aanvulling. 90% van de planten die zaad leveren wordt gezaaid, 10% met de hand geplant. Het meest wordt eenjarige teelt toegepast (zaaiviool, phlox, leeuwebek, dahlia, gipskruid, schildzaad): tweejarige teelt betreft duizend schoon, margriet, ridderspoor, akelei, scheefkelk. Door het voorkomen van landbouwbedrijven in de stads- en dorpskernen hadden de plaatsen op Tholen tot in de jaren zestig van deze eeuw hoofdzakelijk een agrarisch karakter. Dit is veranderd door het verdwijnen van dit soort bedrijven en de sloop van boerenschuren. Landbouwcrises en schaalvergrotingen hadden tot gevolg dat tussen 1881 en 1950 bijna net zoveel personen zijn vertrokken als de bevolking in 1881 groot was (ca. 14.000 inwoners).

	==Visserij==		==Visserij==