Middelburg - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel op 3 mrt 2025 om 08:58

2025-03-03T08:58:56Z

← Oudere versie		Versie van 3 mrt 2025 08:58
Regel 1:		Regel 1:
	~~{{Infobox~~
	~~\| above = Middelburg~~
	}}
	[[Bestand:Middelburg2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Middelburg. Markt en stadhuis. Foto: J. Wolterbeek, ca. 1985. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 117780]]		[[Bestand:Middelburg2.jpg\|thumb\|right\|250px\|Middelburg. Markt en stadhuis. Foto: J. Wolterbeek, ca. 1985. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 117780]]

Emijnsbergen: /* Literatuur en overige bronnen */

2025-01-13T07:51:00Z

Literatuur en overige bronnen

← Oudere versie		Versie van 13 jan 2025 07:51
Regel 118:		Regel 118:
	*Coronel, Middelburg voorheen en thans.		*Coronel, Middelburg voorheen en thans.
	Zie verder bibliografie, topografische ingang.		Zie verder bibliografie, topografische ingang.
	*[

	[[category:topografie]]		[[category:topografie]]
	[[category:plaats]]		[[category:plaats]]
	[[category:Geografie]]		[[category:Geografie]]

Emijnsbergen: /* Literatuur */

2025-01-13T07:50:48Z

Literatuur

← Oudere versie		Versie van 13 jan 2025 07:50
Regel 101:		Regel 101:
	-S.J.M. Hulsbergen, P.W. Synke, e.a.		-S.J.M. Hulsbergen, P.W. Synke, e.a.

	== Literatuur ==		== Literatuur en overige bronnen ==
	*Unger, Middelburg in Omtrek.		*Unger, Middelburg in Omtrek.
	*Unger, Bronnen.		*Unger, Bronnen.
Regel 118:		Regel 118:
	*Coronel, Middelburg voorheen en thans.		*Coronel, Middelburg voorheen en thans.
	Zie verder bibliografie, topografische ingang.		Zie verder bibliografie, topografische ingang.
			*[

	[[category:topografie]]		[[category:topografie]]
	[[category:plaats]]		[[category:plaats]]
	[[category:Geografie]]		[[category:Geografie]]

Emijnsbergen: /* Evaluatie */

2025-01-13T07:49:27Z

Evaluatie

Wijzigingen bekijken

Wim van Gorsel: /* Oorlog en daarna */

2022-11-07T13:34:18Z

Oorlog en daarna

← Oudere versie		Versie van 7 nov 2022 13:34
Regel 89:		Regel 89:
	Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.		Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.

	[[Bestand:Middelburg13.jpg\|thumb\|right\|250px\|De eerste grote industrie die zich in de jaren '60 rond Middelburg vestigde was chemiebedrijf Hercules. Fotograaf: onbekend. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~11406~~]]		[[Bestand:Middelburg13.jpg\|thumb\|right\|250px\|De eerste grote industrie die zich in de jaren '60 rond Middelburg vestigde was chemiebedrijf Hercules. Fotograaf: onbekend/PZC, 1986. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 186506]]
	De grootste groei viel na 1965. De helft van de Middelburgse woningvoorraad dateert van na dit jaar. De gemeentelijke herindeling van 1 juli 1966, toen Sint Laurens en Nieuw- en St.-Joosland bij de gemeente Middelburg werden gevoegd, speelt hierbij een rol. De jaren 1971 t/m 1974 gaven de hoogste vestigingsoverschot ten te zien. De migranten waren vooral afkomstig uit de randstad; het merendeel uit de provincie Zuid-Holland. Deze groei, die gepaard ging met waaiervormige gebiedsuitbreidingen om de binnenstad heen (de plattegrond van Middelburg heeft nu het aan zien van een soort 'fan') hing ook samen met de kapitale werken die binnen de provincie werden ondernomen tot ontsluiting en tegelijkertijd beveiliging van het gebied (Zeelandbrug, Deltaplan, aanleg Rijks en provinciale wegen). Niet kan worden ontkend, dat de ramp van 1953 Zeeland plotseling in het centrum van de landelijke belangstelling heeft geplaatst, waardoor het als 'ontwikkelingsgebied' lange tijd een soort voorkeursbehandeling genoot. Tegenover het kleine industriegebied aan het kanaal bij de Meelfabriek, ontstond het grote industriegebied Arnestein. Voor de binnenstad (schitterend gerestaureerd door de samenwerking van Rijk, provincie, gemeente en particulieren) betekende de stadsuitbreiding een steeds toenemende verkeersdruk. Ter verlichting van die druk kwam in 1973 het eerste deel gereed van de westelijke, aan de binnenstad rakende `tangent', voor door gaand verkeer tussen noord en zuid. In of bij het centrum werd een aantal parkeerterreinen aangelegd. Op het Damplein werd daarvoor in 1972/73 een oud en gespaard gebleven huizenblok afgebroken. Misschien zou men dat nu ook niet meer doen; toegegeven moet echter worden dat de afbraak beeld verfraaiend heeft gewerkt, al staat de Graanbeurs er daardoor nu wat verloren bij. De grootste nieuwbouwuitbreidingen vonden plaats ten zuiden van het kanaal waar de Magistraatwijk (Plan-Zuid', 1964) en Dauwendaele (1967) ontstonden. Andere nieuw bouwgebieden zijn de Griffioen (vanaf 1949), 't Zand, de Stromenwijk (vanaf 1958), Klarenbeek (merendeels na 1970) en Nieuw-Middelburg Voor het eerste complex woning en in laatstgenoemde wijk werd de eerste steen al in 1921 gelegd. Op het ogenblik (1982) stagneert de groei, vooral door het uitblijven van verdere industriële vestiging in de omgeving. De recessie heeft zelfs tot bedrijfssluitingen aanleiding gegeven. Welke invloed de economische omstandigheden verder zullen hebben op Middelburgs ontwikkeling, valt niet te voorspellen.		De grootste groei viel na 1965. De helft van de Middelburgse woningvoorraad dateert van na dit jaar. De gemeentelijke herindeling van 1 juli 1966, toen Sint Laurens en Nieuw- en St.-Joosland bij de gemeente Middelburg werden gevoegd, speelt hierbij een rol. De jaren 1971 t/m 1974 gaven de hoogste vestigingsoverschot ten te zien. De migranten waren vooral afkomstig uit de randstad; het merendeel uit de provincie Zuid-Holland. Deze groei, die gepaard ging met waaiervormige gebiedsuitbreidingen om de binnenstad heen (de plattegrond van Middelburg heeft nu het aan zien van een soort 'fan') hing ook samen met de kapitale werken die binnen de provincie werden ondernomen tot ontsluiting en tegelijkertijd beveiliging van het gebied (Zeelandbrug, Deltaplan, aanleg Rijks en provinciale wegen). Niet kan worden ontkend, dat de ramp van 1953 Zeeland plotseling in het centrum van de landelijke belangstelling heeft geplaatst, waardoor het als 'ontwikkelingsgebied' lange tijd een soort voorkeursbehandeling genoot. Tegenover het kleine industriegebied aan het kanaal bij de Meelfabriek, ontstond het grote industriegebied Arnestein. Voor de binnenstad (schitterend gerestaureerd door de samenwerking van Rijk, provincie, gemeente en particulieren) betekende de stadsuitbreiding een steeds toenemende verkeersdruk. Ter verlichting van die druk kwam in 1973 het eerste deel gereed van de westelijke, aan de binnenstad rakende `tangent', voor door gaand verkeer tussen noord en zuid. In of bij het centrum werd een aantal parkeerterreinen aangelegd. Op het Damplein werd daarvoor in 1972/73 een oud en gespaard gebleven huizenblok afgebroken. Misschien zou men dat nu ook niet meer doen; toegegeven moet echter worden dat de afbraak beeld verfraaiend heeft gewerkt, al staat de Graanbeurs er daardoor nu wat verloren bij. De grootste nieuwbouwuitbreidingen vonden plaats ten zuiden van het kanaal waar de Magistraatwijk (Plan-Zuid', 1964) en Dauwendaele (1967) ontstonden. Andere nieuw bouwgebieden zijn de Griffioen (vanaf 1949), 't Zand, de Stromenwijk (vanaf 1958), Klarenbeek (merendeels na 1970) en Nieuw-Middelburg Voor het eerste complex woning en in laatstgenoemde wijk werd de eerste steen al in 1921 gelegd. Op het ogenblik (1982) stagneert de groei, vooral door het uitblijven van verdere industriële vestiging in de omgeving. De recessie heeft zelfs tot bedrijfssluitingen aanleiding gegeven. Welke invloed de economische omstandigheden verder zullen hebben op Middelburgs ontwikkeling, valt niet te voorspellen.

Wim van Gorsel: /* Oorlog en daarna */

2022-11-07T13:32:44Z

Oorlog en daarna

← Oudere versie		Versie van 7 nov 2022 13:32
Regel 89:		Regel 89:
	Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.		Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.

	[[Bestand:~~Middelburg12~~.jpg\|thumb\|right\|250px\|De ~~verwoeste binnenstad van~~ Middelburg ~~in 1940~~. Fotograaf: onbekend. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 11406]]		[[Bestand:Middelburg13.jpg\|thumb\|right\|250px\|De eerste grote industrie die zich in de jaren '60 rond Middelburg vestigde was chemiebedrijf Hercules. Fotograaf: onbekend. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 11406]]
	De grootste groei viel na 1965. De helft van de Middelburgse woningvoorraad dateert van na dit jaar. De gemeentelijke herindeling van 1 juli 1966, toen Sint Laurens en Nieuw- en St.-Joosland bij de gemeente Middelburg werden gevoegd, speelt hierbij een rol. De jaren 1971 t/m 1974 gaven de hoogste vestigingsoverschot ten te zien. De migranten waren vooral afkomstig uit de randstad; het merendeel uit de provincie Zuid-Holland. Deze groei, die gepaard ging met waaiervormige gebiedsuitbreidingen om de binnenstad heen (de plattegrond van Middelburg heeft nu het aan zien van een soort 'fan') hing ook samen met de kapitale werken die binnen de provincie werden ondernomen tot ontsluiting en tegelijkertijd beveiliging van het gebied (Zeelandbrug, Deltaplan, aanleg Rijks en provinciale wegen). Niet kan worden ontkend, dat de ramp van 1953 Zeeland plotseling in het centrum van de landelijke belangstelling heeft geplaatst, waardoor het als 'ontwikkelingsgebied' lange tijd een soort voorkeursbehandeling genoot. Tegenover het kleine industriegebied aan het kanaal bij de Meelfabriek, ontstond het grote industriegebied Arnestein. Voor de binnenstad (schitterend gerestaureerd door de samenwerking van Rijk, provincie, gemeente en particulieren) betekende de stadsuitbreiding een steeds toenemende verkeersdruk. Ter verlichting van die druk kwam in 1973 het eerste deel gereed van de westelijke, aan de binnenstad rakende `tangent', voor door gaand verkeer tussen noord en zuid. In of bij het centrum werd een aantal parkeerterreinen aangelegd. Op het Damplein werd daarvoor in 1972/73 een oud en gespaard gebleven huizenblok afgebroken. Misschien zou men dat nu ook niet meer doen; toegegeven moet echter worden dat de afbraak beeld verfraaiend heeft gewerkt, al staat de Graanbeurs er daardoor nu wat verloren bij. De grootste nieuwbouwuitbreidingen vonden plaats ten zuiden van het kanaal waar de Magistraatwijk (Plan-Zuid', 1964) en Dauwendaele (1967) ontstonden. Andere nieuw bouwgebieden zijn de Griffioen (vanaf 1949), 't Zand, de Stromenwijk (vanaf 1958), Klarenbeek (merendeels na 1970) en Nieuw-Middelburg Voor het eerste complex woning en in laatstgenoemde wijk werd de eerste steen al in 1921 gelegd. Op het ogenblik (1982) stagneert de groei, vooral door het uitblijven van verdere industriële vestiging in de omgeving. De recessie heeft zelfs tot bedrijfssluitingen aanleiding gegeven. Welke invloed de economische omstandigheden verder zullen hebben op Middelburgs ontwikkeling, valt niet te voorspellen.		De grootste groei viel na 1965. De helft van de Middelburgse woningvoorraad dateert van na dit jaar. De gemeentelijke herindeling van 1 juli 1966, toen Sint Laurens en Nieuw- en St.-Joosland bij de gemeente Middelburg werden gevoegd, speelt hierbij een rol. De jaren 1971 t/m 1974 gaven de hoogste vestigingsoverschot ten te zien. De migranten waren vooral afkomstig uit de randstad; het merendeel uit de provincie Zuid-Holland. Deze groei, die gepaard ging met waaiervormige gebiedsuitbreidingen om de binnenstad heen (de plattegrond van Middelburg heeft nu het aan zien van een soort 'fan') hing ook samen met de kapitale werken die binnen de provincie werden ondernomen tot ontsluiting en tegelijkertijd beveiliging van het gebied (Zeelandbrug, Deltaplan, aanleg Rijks en provinciale wegen). Niet kan worden ontkend, dat de ramp van 1953 Zeeland plotseling in het centrum van de landelijke belangstelling heeft geplaatst, waardoor het als 'ontwikkelingsgebied' lange tijd een soort voorkeursbehandeling genoot. Tegenover het kleine industriegebied aan het kanaal bij de Meelfabriek, ontstond het grote industriegebied Arnestein. Voor de binnenstad (schitterend gerestaureerd door de samenwerking van Rijk, provincie, gemeente en particulieren) betekende de stadsuitbreiding een steeds toenemende verkeersdruk. Ter verlichting van die druk kwam in 1973 het eerste deel gereed van de westelijke, aan de binnenstad rakende `tangent', voor door gaand verkeer tussen noord en zuid. In of bij het centrum werd een aantal parkeerterreinen aangelegd. Op het Damplein werd daarvoor in 1972/73 een oud en gespaard gebleven huizenblok afgebroken. Misschien zou men dat nu ook niet meer doen; toegegeven moet echter worden dat de afbraak beeld verfraaiend heeft gewerkt, al staat de Graanbeurs er daardoor nu wat verloren bij. De grootste nieuwbouwuitbreidingen vonden plaats ten zuiden van het kanaal waar de Magistraatwijk (Plan-Zuid', 1964) en Dauwendaele (1967) ontstonden. Andere nieuw bouwgebieden zijn de Griffioen (vanaf 1949), 't Zand, de Stromenwijk (vanaf 1958), Klarenbeek (merendeels na 1970) en Nieuw-Middelburg Voor het eerste complex woning en in laatstgenoemde wijk werd de eerste steen al in 1921 gelegd. Op het ogenblik (1982) stagneert de groei, vooral door het uitblijven van verdere industriële vestiging in de omgeving. De recessie heeft zelfs tot bedrijfssluitingen aanleiding gegeven. Welke invloed de economische omstandigheden verder zullen hebben op Middelburgs ontwikkeling, valt niet te voorspellen.

Wim van Gorsel: /* Oorlog en daarna */

2022-11-07T13:30:27Z

Oorlog en daarna

← Oudere versie		Versie van 7 nov 2022 13:30
Regel 89:		Regel 89:
	Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.		Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.

			[[Bestand:Middelburg12.jpg\|thumb\|right\|250px\|De verwoeste binnenstad van Middelburg in 1940. Fotograaf: onbekend. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 11406]]
	De grootste groei viel na 1965. De helft van de Middelburgse woningvoorraad dateert van na dit jaar. De gemeentelijke herindeling van 1 juli 1966, toen Sint Laurens en Nieuw- en St.-Joosland bij de gemeente Middelburg werden gevoegd, speelt hierbij een rol. De jaren 1971 t/m 1974 gaven de hoogste vestigingsoverschot ten te zien. De migranten waren vooral afkomstig uit de randstad; het merendeel uit de provincie Zuid-Holland. Deze groei, die gepaard ging met waaiervormige gebiedsuitbreidingen om de binnenstad heen (de plattegrond van Middelburg heeft nu het aan zien van een soort 'fan') hing ook samen met de kapitale werken die binnen de provincie werden ondernomen tot ontsluiting en tegelijkertijd beveiliging van het gebied (Zeelandbrug, Deltaplan, aanleg Rijks en provinciale wegen). Niet kan worden ontkend, dat de ramp van 1953 Zeeland plotseling in het centrum van de landelijke belangstelling heeft geplaatst, waardoor het als 'ontwikkelingsgebied' lange tijd een soort voorkeursbehandeling genoot. Tegenover het kleine industriegebied aan het kanaal bij de Meelfabriek, ontstond het grote industriegebied Arnestein. Voor de binnenstad (schitterend gerestaureerd door de samenwerking van Rijk, provincie, gemeente en particulieren) betekende de stadsuitbreiding een steeds toenemende verkeersdruk. Ter verlichting van die druk kwam in 1973 het eerste deel gereed van de westelijke, aan de binnenstad rakende `tangent', voor door gaand verkeer tussen noord en zuid. In of bij het centrum werd een aantal parkeerterreinen aangelegd. Op het Damplein werd daarvoor in 1972/73 een oud en gespaard gebleven huizenblok afgebroken. Misschien zou men dat nu ook niet meer doen; toegegeven moet echter worden dat de afbraak beeld verfraaiend heeft gewerkt, al staat de Graanbeurs er daardoor nu wat verloren bij. De grootste nieuwbouwuitbreidingen vonden plaats ten zuiden van het kanaal waar de Magistraatwijk (Plan-Zuid', 1964) en Dauwendaele (1967) ontstonden. Andere nieuw bouwgebieden zijn de Griffioen (vanaf 1949), 't Zand, de Stromenwijk (vanaf 1958), Klarenbeek (merendeels na 1970) en Nieuw-Middelburg Voor het eerste complex woning en in laatstgenoemde wijk werd de eerste steen al in 1921 gelegd. Op het ogenblik (1982) stagneert de groei, vooral door het uitblijven van verdere industriële vestiging in de omgeving. De recessie heeft zelfs tot bedrijfssluitingen aanleiding gegeven. Welke invloed de economische omstandigheden verder zullen hebben op Middelburgs ontwikkeling, valt niet te voorspellen.		De grootste groei viel na 1965. De helft van de Middelburgse woningvoorraad dateert van na dit jaar. De gemeentelijke herindeling van 1 juli 1966, toen Sint Laurens en Nieuw- en St.-Joosland bij de gemeente Middelburg werden gevoegd, speelt hierbij een rol. De jaren 1971 t/m 1974 gaven de hoogste vestigingsoverschot ten te zien. De migranten waren vooral afkomstig uit de randstad; het merendeel uit de provincie Zuid-Holland. Deze groei, die gepaard ging met waaiervormige gebiedsuitbreidingen om de binnenstad heen (de plattegrond van Middelburg heeft nu het aan zien van een soort 'fan') hing ook samen met de kapitale werken die binnen de provincie werden ondernomen tot ontsluiting en tegelijkertijd beveiliging van het gebied (Zeelandbrug, Deltaplan, aanleg Rijks en provinciale wegen). Niet kan worden ontkend, dat de ramp van 1953 Zeeland plotseling in het centrum van de landelijke belangstelling heeft geplaatst, waardoor het als 'ontwikkelingsgebied' lange tijd een soort voorkeursbehandeling genoot. Tegenover het kleine industriegebied aan het kanaal bij de Meelfabriek, ontstond het grote industriegebied Arnestein. Voor de binnenstad (schitterend gerestaureerd door de samenwerking van Rijk, provincie, gemeente en particulieren) betekende de stadsuitbreiding een steeds toenemende verkeersdruk. Ter verlichting van die druk kwam in 1973 het eerste deel gereed van de westelijke, aan de binnenstad rakende `tangent', voor door gaand verkeer tussen noord en zuid. In of bij het centrum werd een aantal parkeerterreinen aangelegd. Op het Damplein werd daarvoor in 1972/73 een oud en gespaard gebleven huizenblok afgebroken. Misschien zou men dat nu ook niet meer doen; toegegeven moet echter worden dat de afbraak beeld verfraaiend heeft gewerkt, al staat de Graanbeurs er daardoor nu wat verloren bij. De grootste nieuwbouwuitbreidingen vonden plaats ten zuiden van het kanaal waar de Magistraatwijk (Plan-Zuid', 1964) en Dauwendaele (1967) ontstonden. Andere nieuw bouwgebieden zijn de Griffioen (vanaf 1949), 't Zand, de Stromenwijk (vanaf 1958), Klarenbeek (merendeels na 1970) en Nieuw-Middelburg Voor het eerste complex woning en in laatstgenoemde wijk werd de eerste steen al in 1921 gelegd. Op het ogenblik (1982) stagneert de groei, vooral door het uitblijven van verdere industriële vestiging in de omgeving. De recessie heeft zelfs tot bedrijfssluitingen aanleiding gegeven. Welke invloed de economische omstandigheden verder zullen hebben op Middelburgs ontwikkeling, valt niet te voorspellen.

Wim van Gorsel: /* Oorlog en daarna */

2022-11-07T13:23:11Z

Oorlog en daarna

← Oudere versie		Versie van 7 nov 2022 13:23
Regel 86:		Regel 86:

	===Oorlog en daarna===		===Oorlog en daarna===
	[[Bestand:~~Middelburg11~~.jpg\|thumb\|~~right~~\|250px\|~~Afkomstig uit Korte aantekeningen gehouden door Abraham v.d. Broecke Jz. sedert zijn vertrek uit~~ Middelburg ~~als gedesigneerd Grande d'Honneur, ca. 1814~~. ~~Vervaardiger~~: ~~A. van de Broecke~~. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. ~~1255~~]]		[[Bestand:Middelburg12.jpg\|thumb\|left\|250px\|De verwoeste binnenstad van Middelburg in 1940. Fotograaf: onbekend. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 11406]]
	Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.		Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.

Wim van Gorsel: /* Oorlog en daarna */

2022-11-07T13:20:31Z

Oorlog en daarna

← Oudere versie		Versie van 7 nov 2022 13:20
Regel 86:		Regel 86:

	===Oorlog en daarna===		===Oorlog en daarna===
			[[Bestand:Middelburg11.jpg\|thumb\|right\|250px\|Afkomstig uit Korte aantekeningen gehouden door Abraham v.d. Broecke Jz. sedert zijn vertrek uit Middelburg als gedesigneerd Grande d'Honneur, ca. 1814. Vervaardiger: A. van de Broecke. Bron: ZB, Beeldbank Zeeland, rec.nr. 1255]]
	Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.		Het bombardement van mei 1940, de inundaties van eind 1944 en de watersnood van 1953 hebben Middelburg wreed maar doeltreffend uit zijn slaap gewekt. Bij het bombardement kwamen 22 mensen om het leven; burgemeester Walré de Bordes had de bevolking tijdig gewaarschuwd de stad te evacueren. Daardoor bleven levens gespaard, maar had de brand die op het bombardement volgde praktisch vrij spel en gingen 573 woonhuizen en 18 open bare gebouwen verloren. Ca. 45.000 m' puin werd uit de stad afgevoerd. Bezien wij de foto's van de verwoeste stad met de ogen van nu, dan lijken bij het puinruimen ook enkele restaurabele gevels en panden te zijn meegenomen; men bedenke echter, dat de drang naar behoud van het oude pas in de loop der na-oorlogse jaren is gegroeid en in 1940 minder sterk meesprak. Dat ziet men ook bij de reeds in het eerste bezettingsjaar ter hand genomen herbouw van winkels en woonhuizen een activiteit die vrij spoedig moest worden gestaakt door gebrek aan materialen. Het principe was gezond: kleinschalige, geïndividualiseerde panden, geïnspireerd op het 18e-eeuwse karakter van de binnenstad, maar door haast en gebrek aan ervaring is dit onvoldoende tot zijn recht gekomen. Men vergelijke b.v. de wijze waarop het 'gat' aan de zuidzij de van de Dam met de Dwarskaai is gevuld, met de veel latere vulling van het 'gat' in de Singelstraat. De 'Delftse school' heeft stellig haar verdiensten, maar had in Middelburg best wat minder schools kunnen worden toegepast. Op de Dam en de kaaien werden ca. 50 houten noodwinkels gevestigd en al spoedig werd besloten tot herbouw van abdij en stadhuis [[abdij]]; [[bouwkunst]]; hier boven bij Monumenten). Op het einde van de oorlog trof Middelburg, beter gezegd Walcheren, een nieuwe ramp: de inundaties, waardoor duizenden van het platteland binnen de vesten van Middelburg een goed heenkomen zochten. In die dagen 'woonden' er in Middelburg ongeveer 40.000 mensen en wie de stad in die dagen heeft gezien, kan zich enigszins voorstellen hoe de stad er moet hebben uit gezien op het einde van de 17e eeuw, toen zij, op het toppunt van haar bloei, meer dan 30.000 mensen huisvestte. Op 6 november capituleerden de Duitsers en kon Middelburg in ernst met de herbouw beginnen. Deze herbouw duurde tot de jaren '50, de verfijningen (restauraties) kwamen daarna, maar toen was de bevolkingsdruk inmiddels zo groot geworden, dat de binnenstad geen soelaas meer bood en men buiten de vesten woningen moest bouwen. Aan de wederopbouwperiode herinnert nog het gewijzigde stratenplan, de verlegging van de as van de Markt en de verkleining van het plein, de aanleg van het Plein 1940 voor een busstation dat inmiddels allang weer uit de binnenstad is verdwenen. In grepen die evenzovele miskenningen inhouden van de historisch gegroeide plattegrond. Beter geslaagd is het herstel van de bolwerken die door het zoute water hun prachtige beplanting hadden verloren, maar op boomplant dag' (4 nov. 1947; prinses Juliana en de Engelse premier Attlee kwamen ervoor over) een begin van reconstructie ondergingen en er thans weer in hun oude luister bijliggen. In de jaren '60 begon voor Middelburg een periode van enorme groei. Tussen 1960 en 1980 steeg het bevolkingscijfer met 70%, van ca. 20.000 naar ca. 38.000, waardoor in 1970 het oude record van 1660 (ca. 30.000 inwoners) werd gebroken. Niet alleen de over de hele wereld plaatshebbende bevolkingsexplosie was hier debet aan, maar ook de komst van industriële vestigingen bij de stad en op het tot industrieterrein getransformeerde Sloegebied, waar werknemers woonruimte vroegen. Daarnaast (Middelburg-ambtenarenstad) de enorme uitbreiding van het aantal ambtelijke diensten en instellingen.

	De grootste groei viel na 1965. De helft van de Middelburgse woningvoorraad dateert van na dit jaar. De gemeentelijke herindeling van 1 juli 1966, toen Sint Laurens en Nieuw- en St.-Joosland bij de gemeente Middelburg werden gevoegd, speelt hierbij een rol. De jaren 1971 t/m 1974 gaven de hoogste vestigingsoverschot ten te zien. De migranten waren vooral afkomstig uit de randstad; het merendeel uit de provincie Zuid-Holland. Deze groei, die gepaard ging met waaiervormige gebiedsuitbreidingen om de binnenstad heen (de plattegrond van Middelburg heeft nu het aan zien van een soort 'fan') hing ook samen met de kapitale werken die binnen de provincie werden ondernomen tot ontsluiting en tegelijkertijd beveiliging van het gebied (Zeelandbrug, Deltaplan, aanleg Rijks en provinciale wegen). Niet kan worden ontkend, dat de ramp van 1953 Zeeland plotseling in het centrum van de landelijke belangstelling heeft geplaatst, waardoor het als 'ontwikkelingsgebied' lange tijd een soort voorkeursbehandeling genoot. Tegenover het kleine industriegebied aan het kanaal bij de Meelfabriek, ontstond het grote industriegebied Arnestein. Voor de binnenstad (schitterend gerestaureerd door de samenwerking van Rijk, provincie, gemeente en particulieren) betekende de stadsuitbreiding een steeds toenemende verkeersdruk. Ter verlichting van die druk kwam in 1973 het eerste deel gereed van de westelijke, aan de binnenstad rakende `tangent', voor door gaand verkeer tussen noord en zuid. In of bij het centrum werd een aantal parkeerterreinen aangelegd. Op het Damplein werd daarvoor in 1972/73 een oud en gespaard gebleven huizenblok afgebroken. Misschien zou men dat nu ook niet meer doen; toegegeven moet echter worden dat de afbraak beeld verfraaiend heeft gewerkt, al staat de Graanbeurs er daardoor nu wat verloren bij. De grootste nieuwbouwuitbreidingen vonden plaats ten zuiden van het kanaal waar de Magistraatwijk (Plan-Zuid', 1964) en Dauwendaele (1967) ontstonden. Andere nieuw bouwgebieden zijn de Griffioen (vanaf 1949), 't Zand, de Stromenwijk (vanaf 1958), Klarenbeek (merendeels na 1970) en Nieuw-Middelburg Voor het eerste complex woning en in laatstgenoemde wijk werd de eerste steen al in 1921 gelegd. Op het ogenblik (1982) stagneert de groei, vooral door het uitblijven van verdere industriële vestiging in de omgeving. De recessie heeft zelfs tot bedrijfssluitingen aanleiding gegeven. Welke invloed de economische omstandigheden verder zullen hebben op Middelburgs ontwikkeling, valt niet te voorspellen.		De grootste groei viel na 1965. De helft van de Middelburgse woningvoorraad dateert van na dit jaar. De gemeentelijke herindeling van 1 juli 1966, toen Sint Laurens en Nieuw- en St.-Joosland bij de gemeente Middelburg werden gevoegd, speelt hierbij een rol. De jaren 1971 t/m 1974 gaven de hoogste vestigingsoverschot ten te zien. De migranten waren vooral afkomstig uit de randstad; het merendeel uit de provincie Zuid-Holland. Deze groei, die gepaard ging met waaiervormige gebiedsuitbreidingen om de binnenstad heen (de plattegrond van Middelburg heeft nu het aan zien van een soort 'fan') hing ook samen met de kapitale werken die binnen de provincie werden ondernomen tot ontsluiting en tegelijkertijd beveiliging van het gebied (Zeelandbrug, Deltaplan, aanleg Rijks en provinciale wegen). Niet kan worden ontkend, dat de ramp van 1953 Zeeland plotseling in het centrum van de landelijke belangstelling heeft geplaatst, waardoor het als 'ontwikkelingsgebied' lange tijd een soort voorkeursbehandeling genoot. Tegenover het kleine industriegebied aan het kanaal bij de Meelfabriek, ontstond het grote industriegebied Arnestein. Voor de binnenstad (schitterend gerestaureerd door de samenwerking van Rijk, provincie, gemeente en particulieren) betekende de stadsuitbreiding een steeds toenemende verkeersdruk. Ter verlichting van die druk kwam in 1973 het eerste deel gereed van de westelijke, aan de binnenstad rakende `tangent', voor door gaand verkeer tussen noord en zuid. In of bij het centrum werd een aantal parkeerterreinen aangelegd. Op het Damplein werd daarvoor in 1972/73 een oud en gespaard gebleven huizenblok afgebroken. Misschien zou men dat nu ook niet meer doen; toegegeven moet echter worden dat de afbraak beeld verfraaiend heeft gewerkt, al staat de Graanbeurs er daardoor nu wat verloren bij. De grootste nieuwbouwuitbreidingen vonden plaats ten zuiden van het kanaal waar de Magistraatwijk (Plan-Zuid', 1964) en Dauwendaele (1967) ontstonden. Andere nieuw bouwgebieden zijn de Griffioen (vanaf 1949), 't Zand, de Stromenwijk (vanaf 1958), Klarenbeek (merendeels na 1970) en Nieuw-Middelburg Voor het eerste complex woning en in laatstgenoemde wijk werd de eerste steen al in 1921 gelegd. Op het ogenblik (1982) stagneert de groei, vooral door het uitblijven van verdere industriële vestiging in de omgeving. De recessie heeft zelfs tot bedrijfssluitingen aanleiding gegeven. Welke invloed de economische omstandigheden verder zullen hebben op Middelburgs ontwikkeling, valt niet te voorspellen.

	===Evaluatie===		===Evaluatie===

Wim van Gorsel: /* Gouden Eeuw */

2022-11-03T10:01:38Z

Gouden Eeuw

Wijzigingen bekijken