Marinus Adriaansz. Booms - Bewerkingsoverzicht

W. van Gorsel op 28 jul 2025 om 07:04

2025-07-28T07:04:10Z

← Oudere versie		Versie van 28 jul 2025 07:04
Regel 33:		Regel 33:
	*A.W. Wybrandts, 'Marinus Adriaansz. Booms. Eene bladzijde uit de geschiedenis der spinozisterij in Nederland', in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/832241903 ''Archief voor Nederlandsche kerkgeschiedenis'' (1884) 51-128.]		*A.W. Wybrandts, 'Marinus Adriaansz. Booms. Eene bladzijde uit de geschiedenis der spinozisterij in Nederland', in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/832241903 ''Archief voor Nederlandsche kerkgeschiedenis'' (1884) 51-128.]

	~~[[category:kerkstromingen]]~~
	[[category:Zeeuwen]]		[[category:Zeeuwen]]
	[[category:persoon]]		[[category:persoon]]
	[[category:Religie]]		[[category:Religie]]
	{{DEFAULTSORT:Booms, Marinus Adriaansz.}}		{{DEFAULTSORT:Booms, Marinus Adriaansz.}}

Wim van Gorsel: /* Hattemisten */

2024-10-21T09:24:20Z

Hattemisten

← Oudere versie		Versie van 21 okt 2024 09:24
Regel 11:		Regel 11:
	}}		}}
	== Hattemisten ==		== Hattemisten ==
	[[Bestand:spinoza_RM.jpg\|thumb\|~~left~~\|150px\|Baruch de Spinoza was van invloed op het denken van de Hattemist Booms, gravure uit 1816]]		[[Bestand:spinoza_RM.jpg\|thumb\|right\|150px\|Baruch de Spinoza was van invloed op het denken van de Hattemist Booms, gravure uit 1816]]
	De uit Driewegen afkomstige Booms heeft in Middelburg, waar hij zich vestigde als schoenmaker, alsook in de rest van Zeeland, in Brabant, tot in Holland toe voor heel wat kerkelijke beroering gezorgd. Sinds 9 november 1696 was de kerkenraad van Middelburg voortdurend met hem bezig geweest, tot hij op 31 maart 1714, samen met zijn vriend Abraham de Back, uit Middelburg werd verbannen. Daarmee was men nog niet af van de Hattemisten waartoe zij behoorden ([[Pontiaan van Hattem]]) en onder wie Booms een van de vooraanstaande figuren was. In Middelburg en daar rondom, hadden zij een kring van volgelingen. Booms had zich ijverig bezig gehouden met de geschriften van de in 1683 afgezette predikant van St .Philipsland. Bovendien had hij zich verdiept in Spinoza. Hij leidde een conventikel, zoals er in die tijd zovele waren, waar een bepaalde mystiek voor de hoogste wijsheid en vroomheid gold. (Ook Verschoristen of Hebreeën lieten in die tijd van zich horen). Booms' zonderlinge uitspraken, die in geen geval lagen in de lijn van de gereformeerde leer, begonnen steeds meer mensen te trekken, waaronder aanzienlijken als [[Jacob Roggeveen]].		De uit Driewegen afkomstige Booms heeft in Middelburg, waar hij zich vestigde als schoenmaker, alsook in de rest van Zeeland, in Brabant, tot in Holland toe voor heel wat kerkelijke beroering gezorgd. Sinds 9 november 1696 was de kerkenraad van Middelburg voortdurend met hem bezig geweest, tot hij op 31 maart 1714, samen met zijn vriend Abraham de Back, uit Middelburg werd verbannen. Daarmee was men nog niet af van de Hattemisten waartoe zij behoorden ([[Pontiaan van Hattem]]) en onder wie Booms een van de vooraanstaande figuren was. In Middelburg en daar rondom, hadden zij een kring van volgelingen. Booms had zich ijverig bezig gehouden met de geschriften van de in 1683 afgezette predikant van St .Philipsland. Bovendien had hij zich verdiept in Spinoza. Hij leidde een conventikel, zoals er in die tijd zovele waren, waar een bepaalde mystiek voor de hoogste wijsheid en vroomheid gold. (Ook Verschoristen of Hebreeën lieten in die tijd van zich horen). Booms' zonderlinge uitspraken, die in geen geval lagen in de lijn van de gereformeerde leer, begonnen steeds meer mensen te trekken, waaronder aanzienlijken als [[Jacob Roggeveen]].

	== Onderzoek door de kerkenraad ==		== Onderzoek door de kerkenraad ==

Wim van Gorsel op 31 mei 2021 om 08:37

2021-05-31T08:37:55Z

← Oudere versie		Versie van 31 mei 2021 08:37
Regel 15:		Regel 15:

	== Onderzoek door de kerkenraad ==		== Onderzoek door de kerkenraad ==
	Bepaalde stellingen kwamen ook in de kerkenraad ter sprake. Deze besloot Booms van het avondmaal te weren (1698). De magistraat verbood zijn samenkomsten, waardoor hij echter alleen maar meer mensen achter zich kreeg. Op 2 juli 1707 gaf de kerkeraad aan de predikanten Immens, [[Johannes van Aalst (Aelstius)\|Van Aalst]] en [[Bernardus Smytegelt\|Smytegelt]] opdracht een onderzoek in te stellen naar de oefeningen en gevoelens van Booms. Eén 20 stellingen werden opgesteld, maar Booms weigerde in die kerkenraad te komen. Toen het rapport van de drie predikanten op 8 maart 1710 klaar was, bleek men er verlegen mee. De aanhangers van Booms namen steeds toe. Het hielp niet toen de kerkeraad nog eens extra waarschuwde tegen wispelturige en nieuwszuchtige mensen. In de volgende jaren verscheen het ene anonieme vlugschrift na het andere. De classis ging zich ermee bemoeien en zond een remonstrantie naar de Staten van Zeeland, die immers de afzetting van Van Hattem in 1683 en die van [[Gosuinus Buitendijck]] in 1711 hadden bekrachtigd. Booms schreef hierop zijn ''Missive dienende tot antwoord'' enz. en later zijn ''Brief van Theophilus''. Dit laatste gaf ds. [[Carolus Tuinman]] aanleiding tot zijn ''Heillooze gruwelleere der vrij geesten''. De zaak werd al benauwder. De kerkenraad vergaderde soms tweemaal per week. Op 31 januari 1714 werd Booms geëxcommuniceerd, welk vonnis door de classis werd bevestigd. Hij was, naar het oordeel van de kerkenraad van de ware christelijke godsdienst afgevallen tot 'atheïsterije en libertinisterije.' De classis richtte zich tot de Staten. Deze stelden een boete in op ongeoorloofde bijeenkomsten en conventikelen. De vroedschap verbande Booms, maar ook daarmee was de zaak niet afgelopen.		Bepaalde stellingen kwamen ook in de kerkenraad ter sprake. Deze besloot Booms van het avondmaal te weren (1698). De magistraat verbood zijn samenkomsten, waardoor hij echter alleen maar meer mensen achter zich kreeg. Op 2 juli 1707 gaf de kerkeraad aan de predikanten Immens, [[Johannes van Aalst (Aelstius)\|Van Aalst]] en [[Bernardus Smytegelt\|Smytegelt]] opdracht een onderzoek in te stellen naar de oefeningen en gevoelens van Booms. Eén 20 stellingen werden opgesteld, maar Booms weigerde in die kerkenraad te komen. Toen het rapport van de drie predikanten op 8 maart 1710 klaar was, bleek men er verlegen mee. De aanhangers van Booms namen steeds toe. Het hielp niet toen de kerkeraad nog eens extra waarschuwde tegen wispelturige en nieuwszuchtige mensen. In de volgende jaren verscheen het ene anonieme vlugschrift na het andere. De classis ging zich ermee bemoeien en zond een remonstrantie naar de Staten van Zeeland, die immers de afzetting van Van Hattem in 1683 en die van [[Gosuinus à Buitendijck,\| Gosuinus Buitendijck]] in 1711 hadden bekrachtigd. Booms schreef hierop zijn ''Missive dienende tot antwoord'' enz. en later zijn ''Brief van Theophilus''. Dit laatste gaf ds. [[Carolus Tuinman]] aanleiding tot zijn ''Heillooze gruwelleere der vrij geesten''. De zaak werd al benauwder. De kerkenraad vergaderde soms tweemaal per week. Op 31 januari 1714 werd Booms geëxcommuniceerd, welk vonnis door de classis werd bevestigd. Hij was, naar het oordeel van de kerkenraad van de ware christelijke godsdienst afgevallen tot 'atheïsterije en libertinisterije.' De classis richtte zich tot de Staten. Deze stelden een boete in op ongeoorloofde bijeenkomsten en conventikelen. De vroedschap verbande Booms, maar ook daarmee was de zaak niet afgelopen.

	== Verdediging tegen de kerkenraad en classis ==		== Verdediging tegen de kerkenraad en classis ==

Wim van Gorsel op 31 mei 2021 om 08:36

2021-05-31T08:36:52Z

← Oudere versie		Versie van 31 mei 2021 08:36
Regel 15:		Regel 15:

	== Onderzoek door de kerkenraad ==		== Onderzoek door de kerkenraad ==
	Bepaalde stellingen kwamen ook in de kerkenraad ter sprake. Deze besloot Booms van het avondmaal te weren (1698). De magistraat verbood zijn samenkomsten, waardoor hij echter alleen maar meer mensen achter zich kreeg. Op 2 juli 1707 gaf de kerkeraad aan de predikanten Immens, [[Johannes van Aalst (Aelstius)		Bepaalde stellingen kwamen ook in de kerkenraad ter sprake. Deze besloot Booms van het avondmaal te weren (1698). De magistraat verbood zijn samenkomsten, waardoor hij echter alleen maar meer mensen achter zich kreeg. Op 2 juli 1707 gaf de kerkeraad aan de predikanten Immens, [[Johannes van Aalst (Aelstius)\|Van Aalst]] en [[Bernardus Smytegelt\|Smytegelt]] opdracht een onderzoek in te stellen naar de oefeningen en gevoelens van Booms. Eén 20 stellingen werden opgesteld, maar Booms weigerde in die kerkenraad te komen. Toen het rapport van de drie predikanten op 8 maart 1710 klaar was, bleek men er verlegen mee. De aanhangers van Booms namen steeds toe. Het hielp niet toen de kerkeraad nog eens extra waarschuwde tegen wispelturige en nieuwszuchtige mensen. In de volgende jaren verscheen het ene anonieme vlugschrift na het andere. De classis ging zich ermee bemoeien en zond een remonstrantie naar de Staten van Zeeland, die immers de afzetting van Van Hattem in 1683 en die van [[Gosuinus Buitendijck]] in 1711 hadden bekrachtigd. Booms schreef hierop zijn ''Missive dienende tot antwoord'' enz. en later zijn ''Brief van Theophilus''. Dit laatste gaf ds. [[Carolus Tuinman]] aanleiding tot zijn ''Heillooze gruwelleere der vrij geesten''. De zaak werd al benauwder. De kerkenraad vergaderde soms tweemaal per week. Op 31 januari 1714 werd Booms geëxcommuniceerd, welk vonnis door de classis werd bevestigd. Hij was, naar het oordeel van de kerkenraad van de ware christelijke godsdienst afgevallen tot 'atheïsterije en libertinisterije.' De classis richtte zich tot de Staten. Deze stelden een boete in op ongeoorloofde bijeenkomsten en conventikelen. De vroedschap verbande Booms, maar ook daarmee was de zaak niet afgelopen.
	\|Van Aalst]] en [[Smytegelt]] opdracht een onderzoek in te stellen naar de oefeningen en gevoelens van Booms. Eén 20 stellingen werden opgesteld, maar Booms weigerde in die kerkenraad te komen. Toen het rapport van de drie predikanten op 8 maart 1710 klaar was, bleek men er verlegen mee. De aanhangers van Booms namen steeds toe. Het hielp niet toen de kerkeraad nog eens extra waarschuwde tegen wispelturige en nieuwszuchtige mensen. In de volgende jaren verscheen het ene anonieme vlugschrift na het andere. De classis ging zich ermee bemoeien en zond een remonstrantie naar de Staten van Zeeland, die immers de afzetting van Van Hattem in 1683 en die van [[Gosuinus Buitendijck]] in 1711 hadden bekrachtigd. Booms schreef hierop zijn ''Missive dienende tot antwoord'' enz. en later zijn ''Brief van Theophilus''. Dit laatste gaf ds. [[Carolus Tuinman]] aanleiding tot zijn ''Heillooze gruwelleere der vrij geesten''. De zaak werd al benauwder. De kerkenraad vergaderde soms tweemaal per week. Op 31 januari 1714 werd Booms geëxcommuniceerd, welk vonnis door de classis werd bevestigd. Hij was, naar het oordeel van de kerkenraad van de ware christelijke godsdienst afgevallen tot 'atheïsterije en libertinisterije.' De classis richtte zich tot de Staten. Deze stelden een boete in op ongeoorloofde bijeenkomsten en conventikelen. De vroedschap verbande Booms, maar ook daarmee was de zaak niet afgelopen.

	== Verdediging tegen de kerkenraad en classis ==		== Verdediging tegen de kerkenraad en classis ==

Wim van Gorsel: /* Onderzoek door de kerkenraad */

2021-05-31T08:35:43Z

Onderzoek door de kerkenraad

← Oudere versie		Versie van 31 mei 2021 08:35
Regel 15:		Regel 15:

	== Onderzoek door de kerkenraad ==		== Onderzoek door de kerkenraad ==
	Bepaalde stellingen kwamen ook in de kerkenraad ter sprake. Deze besloot Booms van het avondmaal te weren (1698). De magistraat verbood zijn samenkomsten, waardoor hij echter alleen maar meer mensen achter zich kreeg. Op 2 juli 1707 gaf de kerkeraad aan de predikanten Immens, [[Van Aalst]] en [[Smytegelt]] opdracht een onderzoek in te stellen naar de oefeningen en gevoelens van Booms. Eén 20 stellingen werden opgesteld, maar Booms weigerde in die kerkenraad te komen. Toen het rapport van de drie predikanten op 8 maart 1710 klaar was, bleek men er verlegen mee. De aanhangers van Booms namen steeds toe. Het hielp niet toen de kerkeraad nog eens extra waarschuwde tegen wispelturige en nieuwszuchtige mensen. In de volgende jaren verscheen het ene anonieme vlugschrift na het andere. De classis ging zich ermee bemoeien en zond een remonstrantie naar de Staten van Zeeland, die immers de afzetting van Van Hattem in 1683 en die van [[Gosuinus Buitendijck]] in 1711 hadden bekrachtigd. Booms schreef hierop zijn ''Missive dienende tot antwoord'' enz. en later zijn ''Brief van Theophilus''. Dit laatste gaf ds. [[Carolus Tuinman]] aanleiding tot zijn ''Heillooze gruwelleere der vrij geesten''. De zaak werd al benauwder. De kerkenraad vergaderde soms tweemaal per week. Op 31 januari 1714 werd Booms geëxcommuniceerd, welk vonnis door de classis werd bevestigd. Hij was, naar het oordeel van de kerkenraad van de ware christelijke godsdienst afgevallen tot 'atheïsterije en libertinisterije.' De classis richtte zich tot de Staten. Deze stelden een boete in op ongeoorloofde bijeenkomsten en conventikelen. De vroedschap verbande Booms, maar ook daarmee was de zaak niet afgelopen.		Bepaalde stellingen kwamen ook in de kerkenraad ter sprake. Deze besloot Booms van het avondmaal te weren (1698). De magistraat verbood zijn samenkomsten, waardoor hij echter alleen maar meer mensen achter zich kreeg. Op 2 juli 1707 gaf de kerkeraad aan de predikanten Immens, [[Johannes van Aalst (Aelstius)
			\|Van Aalst]] en [[Smytegelt]] opdracht een onderzoek in te stellen naar de oefeningen en gevoelens van Booms. Eén 20 stellingen werden opgesteld, maar Booms weigerde in die kerkenraad te komen. Toen het rapport van de drie predikanten op 8 maart 1710 klaar was, bleek men er verlegen mee. De aanhangers van Booms namen steeds toe. Het hielp niet toen de kerkeraad nog eens extra waarschuwde tegen wispelturige en nieuwszuchtige mensen. In de volgende jaren verscheen het ene anonieme vlugschrift na het andere. De classis ging zich ermee bemoeien en zond een remonstrantie naar de Staten van Zeeland, die immers de afzetting van Van Hattem in 1683 en die van [[Gosuinus Buitendijck]] in 1711 hadden bekrachtigd. Booms schreef hierop zijn ''Missive dienende tot antwoord'' enz. en later zijn ''Brief van Theophilus''. Dit laatste gaf ds. [[Carolus Tuinman]] aanleiding tot zijn ''Heillooze gruwelleere der vrij geesten''. De zaak werd al benauwder. De kerkenraad vergaderde soms tweemaal per week. Op 31 januari 1714 werd Booms geëxcommuniceerd, welk vonnis door de classis werd bevestigd. Hij was, naar het oordeel van de kerkenraad van de ware christelijke godsdienst afgevallen tot 'atheïsterije en libertinisterije.' De classis richtte zich tot de Staten. Deze stelden een boete in op ongeoorloofde bijeenkomsten en conventikelen. De vroedschap verbande Booms, maar ook daarmee was de zaak niet afgelopen.

	== Verdediging tegen de kerkenraad en classis ==		== Verdediging tegen de kerkenraad en classis ==

Wim van Gorsel op 31 mei 2021 om 08:34

2021-05-31T08:34:40Z

← Oudere versie		Versie van 31 mei 2021 08:34
Regel 8:		Regel 8:
	\| overlijdensplaats = Breda		\| overlijdensplaats = Breda
	\| beroep = schoenmaker en secteleider		\| beroep = schoenmaker en secteleider
	\| VIAF = [http://viaf.org/viaf/]		\| VIAF = [http://viaf.org/viaf/281500415 Marinus Adriaansz. Booms]
	}}		}}

	== Hattemisten ==		== Hattemisten ==
	[[Bestand:spinoza_RM.jpg\|thumb\|left\|150px\|Baruch de Spinoza was van invloed op het denken van de Hattemist Booms, gravure uit 1816]]		[[Bestand:spinoza_RM.jpg\|thumb\|left\|150px\|Baruch de Spinoza was van invloed op het denken van de Hattemist Booms, gravure uit 1816]]
Regel 29:		Regel 28:
	== Literatuur ==		== Literatuur ==
	*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/341148660 Roelof van Gelder, ''Naar het aards paradijs. Het rusteloze leven van Jacob Roggeveen, ontdekker van Paaseiland, 1659-1729'' (Amsterdam, 2012).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/341148660 Roelof van Gelder, ''Naar het aards paradijs. Het rusteloze leven van Jacob Roggeveen, ontdekker van Paaseiland, 1659-1729'' (Amsterdam, 2012).]

	*Nagtglas, Levensberichten.		*Nagtglas, Levensberichten.

	*Nagtglas, AIgemeene kerkeraad.		*Nagtglas, AIgemeene kerkeraad.

	*N.N.B.W.		*N.N.B.W.

	*A.W. Wybrandts, 'Marinus Adriaansz. Booms. Eene bladzijde uit de geschiedenis der spinozisterij in Nederland', in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/832241903 ''Archief voor Nederlandsche kerkgeschiedenis'' (1884) 51-128.]		*A.W. Wybrandts, 'Marinus Adriaansz. Booms. Eene bladzijde uit de geschiedenis der spinozisterij in Nederland', in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/832241903 ''Archief voor Nederlandsche kerkgeschiedenis'' (1884) 51-128.]

Wim van Gorsel: /* Auteur */

2021-05-31T08:33:16Z

Auteur

← Oudere versie		Versie van 31 mei 2021 08:33
Regel 25:		Regel 25:

	== Auteur ==		== Auteur ==
	-S.J.M. Hulsbergen		S.J.M. Hulsbergen

	== Literatuur ==		== Literatuur ==

Wim van Gorsel op 1 aug 2019 om 08:06

2019-08-01T08:06:58Z

← Oudere versie		Versie van 1 aug 2019 08:06
Regel 42:		Regel 42:
	[[category:persoon]]		[[category:persoon]]
	[[category:Religie]]		[[category:Religie]]
			{{DEFAULTSORT:Booms, Marinus Adriaansz.}}

Wim van Gorsel op 1 aug 2019 om 08:05

2019-08-01T08:05:34Z

← Oudere versie		Versie van 1 aug 2019 08:05
Regel 42:		Regel 42:
	[[category:persoon]]		[[category:persoon]]
	[[category:Religie]]		[[category:Religie]]
	~~{{DEFAULTSORT:Booms, Marinus Adriaansz.}}~~

Wim van Gorsel op 1 aug 2019 om 08:04

2019-08-01T08:04:53Z

← Oudere versie		Versie van 1 aug 2019 08:04
Regel 28:		Regel 28:

	== Literatuur ==		== Literatuur ==
	-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/341148660 Roelof van Gelder, ''Naar het aards paradijs. Het rusteloze leven van Jacob Roggeveen, ontdekker van Paaseiland, 1659-1729'' (Amsterdam, 2012).]		*[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/341148660 Roelof van Gelder, ''Naar het aards paradijs. Het rusteloze leven van Jacob Roggeveen, ontdekker van Paaseiland, 1659-1729'' (Amsterdam, 2012).]

	-Nagtglas, Levensberichten.		*Nagtglas, Levensberichten.

	-Nagtglas, AIgemeene kerkeraad.		*Nagtglas, AIgemeene kerkeraad.

	-N.N.B.W.		*N.N.B.W.

	-A.W. Wybrandts, 'Marinus Adriaansz. Booms. Eene bladzijde uit de geschiedenis der spinozisterij in Nederland', in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/832241903 ''Archief voor Nederlandsche kerkgeschiedenis'' (1884) 51-128.]		*A.W. Wybrandts, 'Marinus Adriaansz. Booms. Eene bladzijde uit de geschiedenis der spinozisterij in Nederland', in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?itemid=\|universal/sru\|http://data.bibliotheek.nl/ggc/ppn/832241903 ''Archief voor Nederlandsche kerkgeschiedenis'' (1884) 51-128.]

	[[category:kerkstromingen]]		[[category:kerkstromingen]]
Regel 42:		Regel 42:
	[[category:persoon]]		[[category:persoon]]
	[[category:Religie]]		[[category:Religie]]
			{{DEFAULTSORT:Booms, Marinus Adriaansz.}}