encyclopedie van zeeland - Gebruikersbijdragen [nl]

Adriaan Kousemaker

2015-12-09T16:54:37Z

J.kalsbeek: /* Componist */ bewaart = bewaard

{{Infobox
| above =Kousemaker, Adriaan
(Hansweert, 1908 - Goes, 1984)
Dirigent, organist, docent en muziekuitgever.
}}
[[Bestand:adriaankousemaker_90714.jpg|thumb|right|225px|Adriaan Kousemaker actief als muziekdocent in Goes, 1961, foto: J. Midavaine, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 90714]]
== Jeugd en studie ==
Kousemaker was al vroeg actief op het gebied van de muziek. In Hansweert bespeelde hij het orgel reeds in de leeftijd van 14 jaar. Later studeerde hij aan het conservatorium te Amsterdam, waar hij les kreeg van Charles de Wolff. Na zijn orgelstudie zette hij zijn studies in de muziek voort door koordirectie te volgen bij John Caro, en orkestdirectie bij Sam Dresden. Wegens fysieke problemen, heeft hij het uitvoerend examen orgel nooit afgelegd.

== Carrière ==
In het begin van zijn carrière was Kousemaker vooral dirigent en orgel- en pianodocent. Onder zijn leerlingen bevond zich o.a. [[Daan Manneke]]. Later, in de zestiger jaren, werd hij adjunct-hoofd van de [[Zeeuwse Muziekschool]] in Goes. Daarnaast was hij hoofd van de muziekscholen in Alblasserwaard, Vijfherenlanden en Gorinchem. Wanneer Kousemaker les gaf, onderrichte hij zijn pupillen niet alleen in het instrument zelf, maar ook in koordirectie en muziektheorie.

== Koordirigent ==
Kousemaker was ook actief als koordirigent. Het belangrijkste koor dat hij onder zijn hoede had was de COV Willem ’t Hooft. Andere koren onder zijn leiding waren het Goesche Kamerkoor en het Nederlands Hervormd Kerkkoor van de Grote of Maria Magdalenakerk in Goes. In 1945 werd Kousemaker benoemd als dirigent van de zojuist genoemde COV Willem ’t Hooft wat toen nog de Christelijke Gemengde Oratoriumvereniging heette. Met dit koor heeft hij de grote koorwerken uit de muziekgeschiedenis uitgevoerd zoals de Messiah van Händel, het Weihnachtsoratorium, de Matthäus-Passion en Johannes-Passion van Bach, Ein Deutsches Requiem van Brahms, en die Jahreszeiten van Haydn. Daarnaast heeft hij met dit koor in 1951 opgetreden voor de NCRV, de Nederlandse Christelijke Radio Vereniging, hetgeen aangeeft dat het koor zeker niveau moet hebben gehad.

Als organist heeft Kousemaker van 1931 tot 1974 in de Grote of Maria Magdalenakerk mogen spelen. Op 6 april 1932 is hij officieel benoemd als organist. Hij is ook betrokken geweest bij de realisatie van het Marcussen-orgel uit Denemarken wat tegenwoordig nog steeds in de Grote Kerk hangt. In 1974 is het Marcussen-orgel opgeleverd, vier jaar voordat Kousemaker met pensioen zou gaan. Verder heeft Kousemaker als organist van de Grote Kerk ook met enige regelmaat concerten georganiseerd. Een voorbeeld van een concertserie vormen de Avondmuzieken waarin zowel organisten als andere musici optraden.

== Componist ==
Kousemaker zette al op 22-jarige leeftijd composities op papier; hiervan zijn manuscripten bewaard gebleven. Hij schreef werken voor orgel, piano, harmonium, carillon, koper, orkest en koor. Hierbij moet worden vermeld dat zijn orgelwerken de andere ver in kwaliteit overtreffen. Binnen zijn orgelwerken kan een onderscheid worden aangebracht tussen kerkmuziek, voorspelen voor de psalmen en gezangen, andere religieuze werken en niet-religieuze orgelwerken. Muziek voor instrumenten anders dan orgel is vaak niet-religieus van aard. In zijn orgelwerken is daarnaast duidelijk te zien dat hij beïnvloed is door de Duitse componist Paul Hindemith (1896-1963).
[[Bestand:adriaankousemaker_90712.jpg|thumb|right|300px|Adriaan Kousemaker als dirigent van een koor op een school in Goes, 1961, foto: J. Midavaine, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 90712]]
Voorbeelden van zijn geestelijk repertoire zijn verzamelbanden van voorspelen voor de psalmen. Een eerste verzameling had negen volumes (1946) en zijn tweede verzameling had vijftien volumes (1966?). Binnen deze verzameling is het ook mogelijk een ontwikkeling te zien in compositiestijl van Kousemaker. Waar zijn werken uit 1946 nog vrij complex waren, is dit veranderd in 1966. Deze verandering kan wellicht worden verklaard met een quote van Kousemaker:
<dd><cite>“In de kerk moet klinken dat wat liefelijk en welluidend is.”</cite>
Kousemaker vond dat muziek in de kerk functioneel moest zijn. Geen moeilijk klinkende composities, maar werken die de kerkganger kon begrijpen en waarderen. De context was dus belangrijk voor Kousemaker. Als hij kerkmuziek componeerde gebruikte hij geen bijzondere uitdrukkingen of progressieve compositie-technieken. Die waren bedoeld voor zijn niet-religieuze werken. Kousemaker streefde ernaar voor de kerk muziek te maken met het doel God te prijzen en de mensen bijeen te brengen. Verder zijn deze composities niet voorzien van een aparte pedaalpartij, waardoor ze op alle orgels goed bruikbaar zijn. In zijn niet-religieuze werken zijn invloeden van volksmuziek te vinden. In het bijzonder na zijn pensionering heeft Kousemaker composities geschreven die hij baseerde op volksmuziek. Verder heeft hij in de laatste twintig jaren van zijn leven ook meer emotionele uitdrukkingen in zijn muziek verwerkt.
Met het boek 119 Gezangen voor de Hervormde Kerken leverde hij een belangrijke bijdrage aan de protestantse kerkmuziek. Daarnaast, gedurende zijn tijd op de Zeeuwse Muziekschool heeft Kousemaker zijn eigen lesmethoden ontwikkeld. Mede vanwege de schaarste daarvan in die tijd. Een lijst van Kousemaker’s werken kan onderaan dit artikel worden gevonden. De meeste van zijn composities zijn beschikbaar via de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg.

== Oprichting Ars Nova en bestuursfuncties ==
In 1942 heeft Kousemaker de muziekuitgeverij ARS NOVA gesticht. Deze uitgeverij was een groot succes en heeft ook bladmuziek van Kousemaker uitgegeven, evenals theorieboeken bedoeld voor voorbereiding op staats- en conservatoriumexamens. Kousemaker had de leiding over ARS NOVA tot 1979.

Dat Kousemaker ook organisatorische talenten had blijkt uit zijn deelname in verschillende besturen. Hij was onder andere bestuurslid van de KCZBO, de voorloper van de huidige KCZB (Koninklijke Christelijke Zangers Bond). Het is niet helemaal duidelijk wanneer hij bestuurslid is geworden, maar het was ergens tussen 1932 en 1939, en hij is afgetreden in 1954. Hiernaast was Kousemaker ook nog lid van de orgelcommissie van de Grote Kerk te Goes.

== Prijzen ==
*1972: Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
*1982: Culturele Prijs Goes

== Lijst met werken ==
*3 kerstliederen. Strijkorkest. 1950.
*Avondt-sang. Mannenkoor. 1982.
*Beiaard-suite II. Carillon. 1975.
*Bekeer u. Orgel en solo zang. 1960.
*Bewerking van- en finale over "Wilt heden nu treden" en "O Heer, die daar." 1935.
*De dierbare Heiland is nabij. Alt, blokfluit, kinderkoor en orgel. 1968.
*Dierbare Jezus, wat toeft Gij? ca. 1950. Van Johann Sebastian Bach.
*Eerste suite voor beiaard. Carillon. 1975.
*Er ruist langs de wolken een lieflijke Naam. Orgel. 1936.
*Er ruist langs de wolken. Zang, 3 blokfluiten en orgel. 1968.
*Ere zij. 3 Trombones, koor en orgel. 1937.
*Evangeliemotet over Joh. 1:14 (Het woord is vlees geworden). Solo zang, koor, 5 instrumenten en orgel. 1968.
*Geuzenvendel. Koor en orkest. 1940.
*Gez. 228 var. (Neem mijn leven laat het Heer). Orgel. 1960.
*Gezang 116 (Door de nacht van strijd en zorgen). Solo zang, viool, hobo en orgel. 1963.
*Gezang 22 (Komt en laat ons Christus eeren). Hobo, koor en orgel. 1960.
*God is de liefde. Alt solo en blokfluit. 1960.
*Hymne. 3 trombones (bazuinen) en orgel. 1938.
*Een in liefde tot den Heiland. Piano of orgel. 1939.
*Introitus Ps. 67: 1-6. Koor en orgel. 1963.
*Jezus alleen: 'k Heb geknield. Koor en orgel. 1970.
*Kindergebed om bewaring. Zang en orgel. 1960.
*Kleine suite. Carillon. 1981.
*Komt allen te samen. Viool, solisten, koor en orgel. 1937.
*Komt looft en prijst ; Jezus redt. Koor. 1960.
*Koning David-suite. Orkest. 1970.
*Laat zang en spel. Koor. 1960.
*Liederen op teksten van J.W. Schulte Nordholt. Koor. 1960.
*Liturgie complete kerkdienst voor orgel. Koor en orgel. 1938.
*Motet: wie in mij gelooft; Heilige Geest. Dwarsfluit, hobo, cello, koor en orgel. 1960.
*Muziek openluchtspel. Zang, strijkorkest en piano. 1938.
*Oberon. Carl Maria von Weber. Ouverture voor harmonieorkest. 1940.
*Pianostukje. Piano. 1938.
*Preludium, koraal met variaties en fuga (over psalm 133). harmonie- of fanfareorkest of orgel. 1950.
*Psalm 150: Koor, koper ensemble en slagwerk. 1938.
*Simpele variaties over een simpel stedeliedeke. Carillon. 1975.
*Sonatine voor orgel. Orgel. 1936.
*Toccata. Carillon. 1975.
*Var. Gloria in excelsis Deo. Viool, hobo en orgel. 1960.
*Var. Stille nacht. Hobo en orgel. 1960.
*Variaties en fughetta over "Toen Hertog Jan." Carillon. 1975.
*Variaties over "Heer Jezus heeft een hofken." Carillon. 1975.
*Variaties over het volksliedje "'k Heb m'n wagen volgeladen." Carillon. 1980.
*Vreugdepsalm voor gemengd koor: psalm 9 : 1, 2 en 11. Koor. 1950.
*Walcheren-suite Piano. 1982. 2 versies.
*Zalig alleen, Heer (is 't hart dat U mint). Zang, koor en orgel. 1968.
*Zij komen van Oost en West. Koor. 1960.

== Auteur ==
-Dingeman Wolfert (UCR), 2012

== Bronnen ==
-Interview Berna and Frank Kousemaker (2011).

-Interviews Kees van Eersel (2011 en 2012).

-Kousemaker, Adriaan. Simpele variaties over een simpel stedeliedeke. 1975. MS. Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg.

-[http://www.krantenbankzeeland.nl Krantenbank Zeeland], PZC, Zeeuwsch Dagblad, Zierikzeesche Nieuwsbode, Vrije Stemmen, Goesche Courant, Middelburghse Courant en de Vlisschingsche Courant (1932-1976).

[[category:muziek]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Charles (Franz Karl) Hofmann

2015-12-07T14:06:32Z

J.kalsbeek:

{{Infobox
| above =Hofmann, Charles; Hofmann, Franz Karl
(Praag, april 1763 - Zierikzee, 24 mei 1823)
Componist, dirigent, muziekdocent
}}
[[Bestand:hofmann.jpg|right|300px|thumb|Het huis waar Charles Hofmann in Zierikzee woonde, aan de Noordzijde van de Oude Haven (links naast Mondragon), foto: Marieke Mandemaker, in: Krantenbank Zeeland, [http://www.krantenbankzeeland.nl/issue/zni/1997-07-11/edition/0/page/6?query=page:6&period=11-07-1997&sort=relevance Zierikzeesche Nieuwsbode, 11 juli 1997, pag. 6]]]

== Familie ==
[http://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Hofmann Charles Hofmann] kreeg tijdens zijn huwelijk samen met Johanna Catharina Broere (voltrokken op 4 januari 1809) vier kinderen: Theodorus Johannes Hofmann (geb. 16 december 1813), Johanna Francina Hofmann (geb. 09 mei 1815), Hendrik Hofmann (geb. 04 oktober 1817) en Catharina Charles Hofmann (geb. 07 januari 1824).

== Muziekkorps Zierikzee ==
Hofmann was afkomstig uit Bohemen, een toenmalige Oostenrijkse staat. De componisten en musici uit deze provincie genoten vaak internationale bekendheid, zo ook in Nederland. Stamitz, Benda en Collizi zijn namen die hand in hand gaan met deze traditie. Hofmann nam hier eveneens deel aan en vervulde vanaf juni 1787 de functie van poorter in Zierikzee. Hofmann groeide samen met de organist Leendert Verveen (1757-1827) uit tot een vooraanstaand muzikaal figuur in Zierikzee. In 1797 was Hofmann betrokken bij de oprichting van het muziekkorps van de schutterij in Zierikzee. Hierin fungeerde hij eerst als ‘musicant-directeur’ en uiteindelijk als kapelmeester.
[[Bestand:hofmann_brief.jpg|thumb|left|250px|Handtekening van Hofmann onderaan een brief gericht aan de Schutterij, geschreven kort voor zijn dood op 20 mei 1823, bron: [http://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Hofmann Engelse wikipedia]]]
Vanaf 1800 was Hofmann leerling van de vrijmetselarij en werd later benoemd als frère à talent. Zijn taak in de loge was gericht op de begeleiding van het gezang tijdens diensten. Tijdens een uitvoering op 13 december 1805, bij een inwijdingsritueel van de vrijmetselaars, bracht hij het zangstuk De Vreugde ten gehore, naar het gedicht An die Freude van J.C.F. von Schiller. De tekstbekendheid van dit stuk vergrootte toen het slot Ode an die Freude van Beethoven’s Negende Symfonie treffende overeenkomsten vertoonde. Het is helaas niet met zekerheid te zeggen wie de eigenlijke componist is geweest daar De Vreugde niet van bronvermelding was voorzien.

== Werken ==
Tussen 1809 en 1822 organiseerde Hofmann open ‘bals’ en grote dansfeesten die gedirigeerd werden door hemzelf. Deze werden gevierd in verscheidene logementen; de eerste werd naar verluid gehouden in het ‘Groot Coffyhuis’ van dhr J.M. Meyer in 1809. Gezien zijn voortvarende carrière in Zierikzee, is het duidelijk dat hij niet slechts de wereldlijke muziek vertegenwoordigde, maar zelf ook stukken componeerde. Zo schreef hij aan het begin van de negentiende eeuw acht variaties voor viool op de aria van O du lieber Augustin. Als muziekdocent en musicus waren zijn kwaliteiten geliefd, zozeer dat zijn salaris in 1805 werd verhoogd om te voorkomen dat hij naar Middelburg vertrok.

== Auteur ==
-Marjan Pantjes (UCR), 2012

== Literatuur ==
-Asma, H. De Harmonie van Zierikzee: 1796-1996 (Kunst en Eer: de Harmonie Toen en Nu).
(Zierikzee, 1996).

-Haan, Sander W.M.A. den,‘Heft aan, Rechtschapen Kroost der Vaderen!: Vocaal
Muziekleven te Zierikzee in de Eerste Decennia van de Negentiende Eeuw’, in: [http://www.tijdschriftenbankzeeland.nl/issue/sta/1997-07-01/edition/0/page/18 Mededelingenblad Vereniging Stad en Lande van Schouwen-Duiveland 33/88 (1997) 16-23.]

-Veer, Mar van der. ‘Een Praagse Musicus uit Zierikzee.’, in: Krantenbank Zeeland, [http://www.krantenbankzeeland.nl/issue/zni/1997-07-11/edition/0/page/6?query=page:6&period=11-07-1997&sort=relevance Zierikzeesche Nieuwsbode, 11 juli 1997, pag. 6.]

[[category:muziek]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Overleg:Johannes en Lodewijck Grouwels

2015-12-07T11:07:58Z

J.kalsbeek: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Idealiter zou dit artikel opgesplitst worden in een Grouwels, waar vervolgens een verwijzing staat naar afzonderlijk Johannes en Lodewijck.'

Idealiter zou dit artikel opgesplitst worden in een Grouwels, waar vervolgens een verwijzing staat naar afzonderlijk Johannes en Lodewijck.

Overleg:Festival Nieuwe Muziek

2015-11-26T21:12:50Z

J.kalsbeek:

In een radiointerview over "Midgard" word "Psalm 42" genoemd die zou hebben opgetreden rond 1985. Het wordt ietwat mompelend verteld, en het is ook mogelijk dat het over een andere artiest gaat. Volgens het interview was dit een exerpimentele groep of artiest die geen 'instrumenten' gebruikt, maar alleen cassetes, lp's, rhythm box, en syntheseizers.

Dit interview is te vinden op een cd in de Zeeuwe Bibliotheek:

JONGERENCENTRUM "MIDGARD" Kuiperspoort - Middelburg

uitzending: Radio Als Middel (R.A.M)
Productie: Bårad-Dûrbeheer
opnamen, interviews: Phons Bakx
datum: 17 december 1985

bibliotheekgegevens:

3114 f 5

9894 601 7606

Overleg:Festival Nieuwe Muziek

2015-11-26T21:00:13Z

J.kalsbeek: Nieuwe pagina aangemaakt met 'In een radiointerview over "Midgard" word "Psalm 42" genoemd die zou hebben opgetreden rond 1985. Volgens het interview was dit een exerpimentele groep of artiest d...'

In een radiointerview over "Midgard" word "Psalm 42" genoemd die zou hebben opgetreden rond 1985. Volgens het interview was dit een exerpimentele groep of artiest die geen 'instrumenten' gebruikt, maar alleen cassetes, lp's, rhythm box, en syntheseizers.

Dit interview is te vinden op een cd in de Zeeuwe Bibliotheek:

JONGERENCENTRUM "MIDGARD" Kuiperspoort - Middelburg

uitzending: Radio Als Middel (R.A.M)
Productie: Bårad-Dûrbeheer
opnamen, interviews: Phons Bakx
datum: 17 december 1985

bibliotheekgegevens:

3114 f 5

9894 601 7606

Iannis Xenakis

2015-11-25T16:24:30Z

J.kalsbeek:

{{Infobox
| above =Xenakis, Iannis; Iannis Xenakis
(Brăila, Roemenië, 29 mei 1922 – Parijs, 4 februari 2001)
Componist en architekt
}}
[[Bestand:xenakis_17590.jpg|thumb|left|200px|Iannis Xenakis, affiche, 1996, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 17590]]
== Jeugd en studie ==
Iannis Xenakis werd in 1922 geboren in Brăila, Roemenie, als zoon van Griekse ouders. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij actief in het Griekse verzet en na de oorlog vertrok hij, veroordeeld tot een lange gevangenisstraf, als politieke vluchteling naar Parijs. Het grootste deel van zijn leven bracht hij door in Frankrijk, waar hij in 1965 de Franse nationaliteit kreeg. Hij was een van de meest favoriete componisten bij het Zeeuwse [[FESTIVAL NIEUWE MUZIEK]]. Bovendien stond hij met enkele Zeeuwse musici aan de basis van het Xenakis Ensemble.
[[Bestand:xenakis_philipspaviljoen.jpg|right|thumb|200px|Het Philips paviljoen op de Wereldtentoonstelling in Brussel in 1958, ontworpen door Iannis Xenakis, foto: [http://www.designbuild-network.com/features/feature54191/feature54191-6.html Designbuild-Network]]]
Van 1940 tot 1947 werd Xenakis opgeleid als ingenieur en architect; daarnaast volgde hij lessen in harmonieleer en contrapunt. Hij was betrokken bij het ontwerpbureau van de beroemde Franse architekt Le Corbusier en ontwierp verscheidene gebouwen, zowel binnen als buiten Europa. Voorbeelden van zijn architectuur zijn het Philips-Paviljoen op de Wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel, het Bagdad Stadion, enkele overheidsgebouwen in Chandigarh, India, en het klooster van Sainte-Marie de la Tourette bij Lyon, Frankrijk. Daarnaast ontwikkelde Xenakis zijn vroege voorkeur voor Griekse en Byzantijnse kerkmuziek. In de jaren ’50 studeerde hij bij beroemde componisten als Arthur Honegger, Darius Milhaud en Olivier Messiaen. Op deze manier ontwikkelde zich Xenakis’ interesse in bijzondere componeer- en expressievormen in de muziek. Tegelijk met zijn werd voor de Wereldtentoonstelling in 1958 schreef hij zijn beroemde compositie Metastaseis, voor eenenzestig instrumenten. De wereldpremière van dit stuk in Duitsland bracht Xenakis aan de internationale top van de nieuwe muziek.

== Invloed en werkstijl ==
Xenakis’ composities werden sterk beïnvloed door zijn opleiding tot ingenieur en architect. Zijn inspiratie kwam voornamelijk uit de wiskunde; hij gebruikte wiskundige fenomenen die met behulp van architektonische berekeningen in klank werden omgezet. Xenakis werd aangetrokken door musique concrète, uit zijn overtuiging dat fysieke eigenschappen van geluid eerst zorgvuldig bestudeerd moeten worden voordat klank in composities volledig tot zijn recht komt. Zowel zijn architectuur als zijn muziek bestond uit ritme, vorm, abrupte en vloeiende overgangen. De composities van Xenakis gaan vaak uit van verschijnselen die afhangen van toeval. Het gaat dan om een globaal raamwerk dat gedetailleerd en van toeval afhankelijk wordt ingevuld; zo liet Xenakis een regenval, bijenzwerm, en sterrenstelsels uitdrukken in zijn composities. In zijn koorcomposities baseerde Xenakis het thema en de stijl vaak op de Griekse mythologie.

Naast met de hand gecomponeerde vocale en instrumentale muziek schreef Xenakis ook met behulp van computers; hij ontwikkelde een componeercomputer, UPIC, die in staat was om lijnen en vormen in tekeningen te transponeren tot geluid. Hiermee kon Xenakis wiskundige en architektonische processen centraal stellen in muziek. Xenakis zag dit aspect van de UPIC als een nieuwe basis in de muziek. Tijdens het FESTIVAL NIEUWE MUZIEK in 1982 stond de UPIC in de Vleeshal in Middelburg, waar een aantal groepen mensen vrijblijvend konden werken met de computer.

== Uitvoering van Xenakis werk in Zeeland ==
In 1961 werd Xenakis’ werk voor het eerst in Zeeland uitgevoerd. De Australische componist en pianist Geoffrey Douglas Madge gaf tussen 1971 en 1976 regelmatig concerten in Middelburg waar werken van Xenakis op het programma stonden. Madge bleef ook lange tijd de belangrijkste pleitbezorger voor Xenakis’ pianomuziek en muziek van andere hedendaagse componisten. Artikelen in de Provinciale Zeeuwse Courant (PZC) geven aan dat er in de jaren zeventig een toenemende belangstelling was voor moderne en elektro-akoestische muziek, de muziekstijl die Xenakis groot maakte. Concerten waarbij werk van Xenakis werd uitgevoerd werden zo goed bezocht dat uiteindelijk hele concerten aan de componist gewijd werden. Op 7 juni 1975 vond het eerste grote Xenakis-concert plaats in Middelburg.

In het voorjaar van 1976 kwam de Zeeuwse [[STICHTING JEUGD EN MUZIEK]] met plannen voor het organiseren van een Xenakis Festival in Middelburg en Vlissingen. Na veel overleg werd, met inachtneming van de importantie van Xenakis als hedendaags componist, door verschillende organisaties besloten om dit festival mogelijk te maken. Meerdere instanties zegden financiële steun toe om het festival mogelijk te maken, waaronder de gemeente [[Middelburg]], het [[Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen]] en de [[Zeeuwse Culturele Raad]]. Verscheidene Zeeuwse musici, onder wie [[Daan Manneke]], spraken hun waardering uit voor het feit dat Middelburg met de organisatie van het internationale Xenakis Festival de eerste stap zette om een internationaal centrum voor hedendaagse muziek te worden. In 1976 werd in de PZC zelfs over Middelburg geschreven als “het Mekka van de nieuwe muziek”.

Iannis Xenakis gaf lezingen tijdens het Xenakis Festival en bracht daarin zijn gedachtegoed naar voren. Zo sprak hij onder andere over het voorkomen van massaliteit-in-geluid, een soort georganiseerde chaos die Xenakis voortdurende in zijn composities probeerde te verwerken, daarbij weer teruggrijpend op wiskundige en statistische berekeningen en theorieën.

== Festival Nieuwe Muziek ==
Omdat het Xenakis Festival zeer positief werd ontvangen, werd besloten om jaarlijks het [[FESTIVAL NIEUWE MUZIEK]] te organiseren. Tijdens de festivals gaf Xenakis vaak workshops en had ook enkele podium debatten met [[John Cage]] en [[Morton Feldman]] (in 1986). Tijdens de festivals werd het werk van Xenakis steeds onder de aandacht gebracht, ondanks het feit dat vaak andere componisten de hoofdrol speelden. Ook buiten het festival om bleef zijn werk populair bij Nederlandse musici, en in Middelburg en Vlissingen waren dus vaak werken van Xenakis te beluisteren bij concerten. Verder had de NOS regelmatig belangstelling voor het landelijk uitzenden van de Middelburgse Xenakis-concerten Vanaf het einde van de jaren ’70 kwam het echter minder vaak voor dat een heel concert in het teken stond van Xenakis; steeds vaker werden zijn composities gecombineerd met werken van andere hedendaagse componisten om veelzijdigheid in muziek te laten horen.

== Xenakis Ensemble ==
[[Bestand:xenakis_17148.jpg|thumb|right|200px|Uitvoering van het Xenakis Ensemble op 19 oktober 1996, affiche, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 17148]]
Xenakis schreef vaak muziek in opdracht van de organisatie of in opdracht van talentvolle musici die tijdens het festival zouden optreden. Zo schreef hij bijvoorbeeld speciale werken voor klaveciniste Elisabeth Chojnacka en contrabassist Fernando Grillo. Bovendien waren tijdens het FESTIVAL NIEUWE MUZIEK jaarlijks premières van Xenakis’ nieuwste composities. Verder mocht hij als huiscomponist in aanloop naar het festival af en toe meebeslissen met de organisatie wanneer keuzes gemaakt moesten worden over locaties. Hieruit blijkt dat Xenakis onlosmakelijk verbonden bleef met het FESTIVAL NIEUWE MUZIEK, ook in jaren waarin muziek van andere componisten centraal stond. In 1984 behoorde Xenakis zelf weer tot de centrale componisten.

Al deze aandacht zorgde er ook voor dat Xenakis bij het Zeeuwse en later ook bij het grotere Nederlandse publiek bekender en steeds meer gewaardeerd werd. Vanuit Zeeland straalde Xenakis’ roem door naar het buitenland. In 1981 werd het XENAKIS ENSEMBLE opgericht, met in eerste instantie de focus op werken van Xenakis, maar ook op andere 20e-eeuwse klassieke muziek. Op 2 juli 1981 werd dit ensemble gepresenteerd tijdens het FESTIVAL NIEUWE MUZIEK. De relatie van Zeeland met Xenakis was zo hecht dat de STICHTING JEUGD EN MUZIEK de componist een verrassingsconcert door het XENAKIS ENSEMBLE aanbood in Parijs op Xenakis’ 60ste verjaardag. Tegenwoordig is het doel van het ensemble om hedendaagse muziek onder de aandacht te brengen van het grote publiek.

== Composities die in Zeeland zijn uitgevoerd ==
(Gerangschikt op jaar van compositie)
*Six Chansons pour piano (1950)
*ST/4, 1-080262 (1956–62)
*Orient-Occident (1960)
*Herma (1961)
*Eonta (1963-1964): Nederlandse premiere in Middelburg in 1975
*Nomos alpha (1965–66)
*Oresteïa (1965-66): Nederlandse première in Middelburg in 1987
*Medea (1967): Nederlandse première in Middelburg in 1977
*Persephassa (1969)
*Synaphaï (1969)
*Charisma (1971)
*Mikka (1971)
*Linaia-Agon (1972)
*Polytope de Cluny (1972)
*Evryali (1973): wereldpremière in Middelburg in 1974
*N'shima (1975): Nederlandse première in Middelburg in 1977
*Gmeeoorh (1974): Nederlandse première in Middelburg in 1977
*Phlegra (1975): Nederlandse première in Middelburg in 1977
*Psappha (1975): Nederlandse première in Middelburg in 1978
*Theraps (1975–76)
*Dmaathen (1976)
*Epeï (1976): Nederlandse première in Middelburg in 1979
*Khoaï (1976)
*Mikka 'S' (1976)
*À Colone (1977)
*Akanthos (1977): Nederlandse première in Middelburg in 1980
*Kottos (1977): wereldpremière in Middelburg in 1977
*Ikhoor (1978)
*Dikhthas (1979)
*Palimpsest (1979)
*Pléïades (1979)
*Komboï (1981)
*Mists (1981): Nederlandse première in Middelburg in 1983
*Khal Perr (1983)
*Naama (1984): Nederlandse première in Middelburg in 1984
*Thalleïn (1984)
*À l'île de Gorée (1986)
*Akea (1986)
*Jalons (1987)
*Kassandra (1987): Nederlandse première in Middelburg in 1988
*Xas (1987)
*Rebonds (1988)
*Okho (1989)
*Tetora (1990)
*La Déesse Athena (1992)
*Plektó (1993)
*Hunem-Iduhey (1996)
*Roscobeck (1996)
*O-Mega (1997)

=== Links naar een volledig overzicht van Xenakis’ composities ===
*[http://www.iannis-xenakis.org/xen/biblio/disco2.html (complete discografie)]
*[http://www.iannis-xenakis.org/xen/works/works1.html (composities chronologisch gerangschikt)]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_compositions_by_Iannis_Xenakis (composities gerangschikt per instrumentatie)]

== AUTEUR ==
-Marya Heij (UCR), 2012

== Bronnen ==
-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1257219 Centrum Nieuwe Muziek: 1969-1994. (ca. 1995). Middelburg: Stichting Nieuwe Muziek Zeeland.]

-Gibson, B., The instrumental music of Iannis Xenakis: Theory, practice, self-borrowing (Hilldale, NY: Pendragon Press, 2011).

-[http://www.iannis-xenakis.org/xen/index.html Iannis Xenakis] (2012, 17 February).

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|5008327 Kanach, S., Performing Xenakis (Hilldale, NY: Pendragon Press, 2010)].

-[http://www.krantenbankzeeland.nl PZC, Zeeuwsch Dagblad, Zierikzeesche Nieuwsbode (1961-2004)].

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|459296 Matossian, N., Xenakis. (London: Kahn & Averill, 1986).]

-[http://www.moderecords.com/catalog/098_9ccmix.html Mode Records, Xenakis, UPIC, Continuum. Electroacoustic & Instrumental works from CCMIX Paris.(S.n., 2001). ]

-[http://www.xenakis-ensemble.com/ Xenakis Ensemble (2005).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1191515 Xenakis, I., Formalized music: thought and mathematics in composition (Stuyvesant, N.Y.: Pendragon Press, 1992).]

[[category:muziek]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Overleg:Iannis Xenakis

2015-11-25T16:11:59Z

J.kalsbeek: Nieuwe pagina aangemaakt met '"Verder had de NOS regelmatig belangstelling voor het landelijk uitzenden van de Middelburgse Xenakis-concerten..." had de NOS regelmatig belangstelling, of belang...'

"Verder had de NOS regelmatig belangstelling voor het landelijk uitzenden van de Middelburgse Xenakis-concerten..."

had de NOS regelmatig belangstelling, of belangstelling om regelmatig uit te zenden?

Ad van ’t Veer

2015-11-25T15:36:35Z

J.kalsbeek: /* Jeugd en studie */

{{InfoboxPersoon
| afbeelding = [[Bestand:veer_119015.jpg|250px]]
| onderschrift = Ad van 't Veer (rechts) en Nico van de Boezem (links), foto: Jaap Wolterbeek, 1980, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 119015
| geboortedatum = 1941
| geboorteplaats = Goes
| beroep = Directeur Stichting Nieuwe Muziek (1969-2006)
}}
== Jeugd en studie ==
Ad van ’t Veer werd in 1941 geboren in Goes. In 1944 verhuisden het gezin naar Amersfoort, daarna naar Breda en ten slotte naar Oostkapelle. Ad van ’t Veer doorliep na de mulo een jaar handelsavondschool. Graag zou hij naar het conservatorium zijn gegaan, maar zijn vader wilde dat zijn zoon Ad hem zou opvolgen in het bedrijf. Na zijn diensttijd werd hij daarom werknemer bij de Middelburgse frisdrankenfabriek Adora, een bedrijf dat zijn vader had opgericht. In zijn vrije tijd studeerde hij cello bij Jan van Vlijmen en volgde pianolessen. In 1969 werd Van ’t Veer bestuurslid van de Vereniging Jeugd en Muziek Zeeland, waar hij in 1971 ook manager werd. Om de onkosten van de vereniging te kunnen betalen, werkte hij in het begin voor het Anjerfonds en organiseerde kermissen. Samen met [[Nico]] van den Boezem en [[Gijs]] Bergman begon hij vanaf de jaren ’60 met het organiseren van concerten met eigentijdse muziek. Deze concerten vormden vanaf 1976 de basis voor het jaarlijkse [[Festival]] Nieuwe Muziek in Middelburg, waarachter Van ’t Veer de drijvende kracht was. In 1981 richtte hij samen met pianist Geoffry Madge en componist Iannis Xenakis het vermaarde [[Iannis_Xenakis#Xenakis Ensemble|"Xenakis Ensemble"]] op. Jeugd en Muziek werd in 1984 omgevormd tot de Stichting Nieuwe Muziek Zeeland en Van ’t Veer bleef directeur. Sinds 2004 is de stichting gevestigd in Veere onder de naam Muziek Podium Zeeland, met de Grote Kerk in Veere als belangrijkste podium.

== Beleid en invloed ==
[[Bestand:veer5.jpg|thumb|left|200px|Ad van 't Veer krijgt zijn Ridderorde opgespeld door de Commissaris van de Koningin Wim van Gelder, 2006]]
Van ’t Veer’s ideeën over het belang van eigentijdse muziek en beeldende kunst stonden er garant voor, dat ook in Zeeland de drang naar vernieuwing gevoeld werd. Het belangrijkste element in kunst vond Van ’t Veer verandering en vernieuwing, twee kenmerken van eigentijdse muziek. Een van zijn ‘missies’ was ook om de discussie over nieuwe benaderingen van oude muziek dichter bij huis te halen. In het begin van zijn werk bij Jeugd en Muziek Zeeland, in 1969, was hij manager van het Zeeuws Jeugdorkest. Zijn poging om eigentijdse / nieuwe muziek op het programma te zetten stuitte op veel onbegrip, wat aanleiding was tot zijn carrière als tegendraads muziekorganisator in Zeeland. Begin jaren zeventig was ook de periode van ‘muziek op straat’: nieuwe muziek en kunst werd gesocialiseerd en het bezoeken van een concert laagdrempelig gemaakt. Onder leiding van Van ’t Veer ontwikkelde de Zeeuwse afdeling van Jeugd en Muziek zich tot een zelfstandig concertbureau waar diverse vormen en genres van nieuwe muziek vertegenwoordigd werden.

Ondanks de belangrijke plaats die Van ’t Veer innam in het Zeeuwse muziekleven, was het werven van fondsen en het krijgen van subsidies vaak erg moeilijk en was de omgeving niet altijd stimulerend. Financiële perikelen tekenen de historie van de Stichting Nieuwe Muziek. Ook toen de Zeeuwse overheden uiteindelijk subsidies gaven, voelde Van ’t Veer zich nooit echt door hen gesteund; naar eigen zeggen werd hij eerder gedoogd. “Creatief boekhouden was het levenselixer van de stichting. Er zijn gelukkig altijd mensen geweest die op tijd het belang van Nieuwe Muziek inzagen.” Hierdoor bleef het mogelijk om regelmatig het Festival Nieuwe Muziek te organiseren en beroemde musici, ensembles en componisten naar Middelburg te brengen. Voorbeelden zijn ''Radio Kamerorkest'', ''Kronos Strijkkwartet'', ''Arditti Strijkkwartet'', de celliste Frances-Marie Uitti, trompettist Marcus Stockhausen, pianiste Aki Takahashi, de pianist Geoffrey Douglas Madge, basklarinettist Harry Sparnaay, en de componisten [[Morton Feldman]], [[Iannis Xenakis]], [[John Cage]], [[Michael Nyman]], Louis Andriessen en [[Willem Breuker]]. Ook de musici zelf herkenden het vele werk dat Van ’t Veer verzette. Morton Feldman droeg zijn compositie ''Piano, Violin, Viola, Cello'' (1987) voor piano, viool, altviool en violoncello op aan Ad van ‘t Veer, in opdracht van het ''Xenakis Ensemble''.

== Einde loopbaan ==
In 1999 werd Van ’t Veer getroffen door een hersenbloeding, waardoor hij niet meer op zijn oude niveau kon functioneren. Dit maakte het organiseren heel moeilijk en in 2006 stopte hij met het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd daarom definitief met het werk voor de Stichting Nieuwe Muziek. Van ’t Veer bleef echter betrokken bij het Zeeuwse muziekleven. Hij was er trots op dat hij 35 jaar lang consequent was geweest in wat hij als organisator programmeerde, waarbij hij zich slechts liet leiden door zijn eigen voorkeur. Componisten die hem raakten probeerde hij voortdurend onder de aandacht te brengen, terwijl hij ook steeds verbindingen met de beeldende kunst zocht. Omdat de Stichting Nieuwe Muziek hem deze mogelijkheden bood, sloeg Van ’t Veer in de jaren ’70 het aanbod af om directeur te worden van het Holland Festival, en later van de Rotterdamse Kunststichting.

== Waardering ==
Op 25 februari 2006 ontving Ad van ’t Veer de Zeeuwse Prijs voor Kunsten en Wetenschappen uit handen van de Commissaris van de Koningin in Zeeland. Deze ceremonie was gepland in het Provinciehuis van Middelburg, maar werd vanwege de grote belangstelling verplaatst naar het Statencomplex van het Provinciehuis. De prijs bestond uit een oorkonde met gouden draagpenning, plus een geldbedrag. Als motivatie voor de voordracht werd onder andere genoemd dat Van ’t Veer de Zeeuwse cultuur landelijk en internationaal gezien op de kaart had gezet door zijn functie als directeur Stichting Nieuwe Muziek. Bovendien had hij vrijwel alle hedendaagse concerten sinds 1969 opgenomen, waaruit een enorm muziekarchief was ontstaan van ongeveer duizend banden. Dit archief wordt tegenwoordig bewaard in de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg.
[[Bestand:veer3.jpg|thumb|right|200px|Ad van 't Veer wordt gefeliciteerd door zijn vrouw, 2006]]
Commissaris van de Koningin Wim van Gelder zei tijdens de uitreiking dat “de grote verdienste van Van ’t Veer was dat hij het publiek bleef confronteren met de onrust van nieuwe kunstuitingen- en vormen.” Van Gelder noemde de uitreiking van de prijs aan Van ’t Veer daarnaast ook een stimulans voor al diegenen die zich wilden inzetten om zijn werk voort te zetten. Cultuurgedeputeerde Harry van Waveren schetste een beeld van Ad van ’t Veer: “Hij is een bevlogen man: iemand die staat voor zijn zaak, iemand die het zichzelf niet altijd gemakkelijk maakt, iemand die de confrontatie niet schuwt, zelfs zoekt.”

Tijdens de plechtigheid werden werken gespeeld van onder andere [[Douwe]] Eisenga en [[Iannis]] Xenakis, hedendaagse componisten zoals Van ’t Veer deze graag promootte tijdens het Festival Nieuwe Muziek. Van ’t Veer zelf noemde de prijs een heel mooie streep onder zijn carrière, maar kondigde ook aan dat hij nog wel een aantal nieuwe ideeën had voor Nieuwe Muziek. Verder werd Van ’t Veer op 27 april 2006 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Hij had toen al meer dan 25 jaar een voortrekkersrol vervuld voor de hedendaagse muziek; hij had Nieuwe muziek tot een nationaal en internationaal begrip gemaakt ondanks dat het een strijd was tegen onbegrip, vooroordelen, en gebrek aan subsidies. De Middelburgse locoburgemeester Hannie Kool-Blokland zei dat “Van ’t Veer’s doorzettingsvermogen en eigenwijsheid, maar ook zijn passie en gedrevenheid heeft geleid tot wereldpremières van grote artiesten.” Onder zijn leiding groeide de Stichting Nieuwe Muziek uit tot een toonaangevende organisator van hedendaagse muziekconcerten. Daarmee zijn Van ’t Veers’ activiteiten van groot belang geweest voor Zeeland.

== Prijzen ==
*Zeeuwse Prijs voor Kunst en Wetenschappen, 25 februari 2006
*Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 27 april 2006

== Auteurs ==
-Marya Heij & Nora Görne (UCR), 2012

== Bronnen ==
-[http://www.krantenbankzeeland.nl Krantenbank Zeeland], ''PZC'' (1963-2009).

-Uitnodiging van de Provincie Zeeland voor de uitreiking van de Zeeuwse Prijs voor Kunsten en Wetenschappen aan Ad van ’t Veer (2006).

-'Water hoort niet in wijn', in:''BN/DeStem'', 25 februari 2006.

[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]
[[category:muziek]]

Abraham Emilius von Brucken Fock

2015-11-24T12:01:23Z

J.kalsbeek: /* Werk */

{{InfoboxPersoon
| afbeelding = [[Bestand:vonbruckenfock1890.jpg|250px]]
| naam = Emile van Brucken Fock
| onderschrift = afbeelding uit Onze Musici, Portretten en Biografieën (Rotterdam: Nijgh & van Ditmar, 1898) 50-51.
| geboortedatum = 19 oktober 1857
| geboorteplaats = Koudekerke
| overlijdensdatum = 3 januari 1944
| overlijdensplaats = Aerdenhout
| beroep = Componist
| VIAF = [http://viaf.org/viaf/20102951]
}}
== Jeugd ==
Emile von Brucken Fock werd in 1857 geboren op het buitenhuis [[Ter Hooge]] (toen nog gelegen) in [[Koudekerke]] maar ging naar school in Middelburg. Tijdens zijn middelbare schooltijd kreeg hij aldaar pianoles van Simon Verwijs, organist van de Nieuwe Kerk, en celloles van Abraham de Jong, concertmeester van orkest 'Uit Kunstliefde'. Na de middelbare school vervolgde Von Brucken Fock zijn opleiding aan de 'Koninklijke Militaire Academie' in Breda, waar hij verbleef vanaf 1875. Ook hier bleef hij zich bezighouden met muziek. Zo kreeg hij in 1875 de leiding over het cadettenmuziekkorps 'Sempre Crescendo', en schreef hiervoor zowel arrangementen van bestaande werken als enkele eigen composities.

== Werk ==
Kort na afsluiting van zijn opleiding trouwde Emile von Brucken Fock in 1878 met Samuela Adriana Cornelia Pické. Het echtpaar kreeg twee zonen. Emile doorliep een militaire loopbaan. Hij werd achtereenvolgens tweede luitenant, eerste luitenant (1880), kapitein (1891), majoor en ten slotte luitenant-kolonel (1910). Intussen vervolgde hij zijn muzikale bezigheden: hij bleef componeren en over muziek schrijven. Toen hij in 1881 werd gestationeerd in Utrecht, verzorgde hij de muzieksectie van het Utrechts Dagblad totdat hij in 1884 naar Den Helder vertrok. Van 1886 tot 1891 woonde hij in Breda, alvorens weer naar Utrecht terug te keren. Hier componeerde hij onder andere zijn opera Seleneia, waarvan hij de eerste scènische uitvoering op 5 maart 1895 zelf leidde in de Stadsschouwburg van Amsterdam.

Nadat Von Brucken Fock in 1896 in Arnhem legerde, publiceerde hij besprekingen in de Arnhemse Courant. Ook dirigeerde hij zijn eigen composities bij de 'Arnhemsche Orkest Vereeniging' en was hij zelfs enige tijd voorzitter van het bestuur van deze vereniging. Daarnaast schreef hij voor het Weekblad voor Muziek recensies over muziekuitvoeringen in de stad.

== Uitvoering van werken ==
[[Bestand:vonbruckenfock.png|left|thumb|300px| Emile von Brucken Fock, afbeelding uit: Het Honderd Componisten Boek.]]
Na 1900 stopte Von Brucken Fock tijdelijk met componeren vanwege werkdruk. Zijn werken bleven gespeeld worden; in 1902 werd zijn Koninginne-marsch uitgevoerd in het Amsterdams Concertgebouw onder Willem Mendelberg tijdens een muziekfeest van de Toonkunst-afdeling in Amsterdam. Op een muziekfeest van de Utrechtse afdeling van Toonkunst werd in 1904 Elaine’s Tod uitgevoerd. Intussen verhuisde hij naar Middelburg, Bergen op Zoom, Den Haag en De Bilt en bleef uiteindelijk in Aerdenhout, waar hij in 1917 pensioneerde. Hier had hij vervolgens de gelegenheid om weer door te gaan met componeren. Emile von Brucken Fock overleed in 1944 in Aerdenhout.

== Invloed ==
Von Brucken Fock werd zeer gewaardeerd als muzikant door zijn vader, die aan hem de voorkeur gaf boven zijn andere zoon, *Gerard von Brucken Fock. Het grootste gedeelte van Emile’s werken werd uitgegeven door *Abraham Antony Noske, die hem ‘de meest beduidende lieder componist van Holland’ noemde. Ook schrijvers in het Weekblad voor Muziek waren enthousiast. Zo noemde Hugo Nolthenius de componist in zijn stuk over diens opera Seleneia ‘den kunstenaar van groote veelzijdigheid.’ Hij vervolgde: ‘Fock is een geniale, een groote krachtige persoonlijkheid.’ Meer positieve geluiden waren te horen van S. van Milligen, die de instrumentatie van Von Brucken Focks Feestmarsch prees en lovend sprak over zijn compositiegave. Marie Berdenis van Berlekom bewonderde de zeggingskracht van zijn Rückblick en Langst verwelkte Blumen en prees beide composities om hun uitdrukkingsvermogen. Ze noemde Das Alte Haus een meesterstuk.

Zowel Jeroen van Gessel als S. van Milligen bemerkte de invloed van Richard Wagner in Von Brucken Focks werk. Van Gessel beschreef dit aan de hand van de liederen opus 14 en 16; Van Milligen noemde het gebruik van motieven verbonden aan stemmingsfactoren in Seleneia als een manier van werken die aansluit bij Wagner. Ook uitgever Noske merkte op dat de muziek van Von Brucken Fock’s Zwei Lieder ‘(ganz Wagnerisch!) modern ist’ (Van Zoeren 88). Echter, volgens Van Gessel heeft Emile von Brucken Fock nooit een persoonlijke stijl ontwikkeld.

== Werken ==
*Nachtlied voor strijkorkest.
*Concertwals voor orkest.
*Drei Lieder en Vier Lieder. D.F. Kahnt Nachfolger, Leipzig tussen 1877-1890.
*Koninginne-Marsch, Phantasie voor orkest naar een gedicht van Holda. J.A.H. Wagenaar/Deierkauf, Utrecht 1891.
*Zwei Lieder für ein mittlere Singstimme
<dd>1. Rückblick</dd>
<dd>2. Resignation</dd>
*Längst verwelkte Blumen blicken, lied voor altstem.
*8 Gesänge mit Klavierbegleitung
<dd><dd>1. Friede</dd>
<dd><dd>2. Tod</dd>
<dd><dd>3. Zuflucht</dd>
<dd><dd>4. Letzte Bitte</dd>
<dd><dd>5. Herbst</dd>
<dd><dd>6. Die Tropfen</dd>
<dd><dd>7. Das Alte Haus</dd>
<dd><dd>8. Sehnsucht</dd>
*Seleneia, muziekdrama in één bedrijf op tekst van M. Constant.
*Frühling, lied voor solostem en orkestbegeleiding. 1922.
*Sérénade Fantastique . 1924.
*Erinnerung, Fantasie für Violine mit Orchester. 1924.
*Elaines Tod, fragment uit wat Elaine und Lancelot had moeten worden.
*Elainens Todeslager Trauerzug und Leichenfahrt, für Orchester.
*Preghiera per Orchestra ed Organo. 1925.
*Wilhelmus-Feestmarsch voor Orkest.
*Das alte Haus, Gedicht von Richard Zoozmann, für eine mittlere Singstimme mit Klavierbegleitung.
*Die Tropfen, Gedicht von John Henry Mackay, für eine Altstimme met Klavierbegleitung.
*Op. 15 Scène de Carnaval.

== Auteur ==
-Sanne Thierens (UCR), 2012

== Bronnen ==
-Marie Berdenis van Berlekom, ‘Acht gesänge mit Klavierbegleitung componirt von Emile von Brucken-Fock‘, in: ''Weekblad voor Muziek'' 8/40 (27 september 1901) 359-360.

-Jeroen van Gessel, ‘Emile von Brucken Fock’, in: ''Het Honderd Componisten Boek'' (Bloemendaal: Uitgeverij J.H. Gottmer/H.J.W. Becht BV, 1997).

-S. van Milligen, ‘Seleneia. Muziekdrama in 1 bedrijf van Emile von Brucken Fock, woorden van M. Constant’, in: ''Weekblad voor Muziek'', 1.8 (17 maart 1894) 57-58.

-Onze Musici, ''Portretten en Biografieën'' (Rotterdam: Nijgh & van Ditmar, 1898) 50-51.

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?q=850737427 P. Scherft, ''Een Speurtocht Door Zeeuws Muziekverleden'' (Middelburg: Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, 1984).]

-Elbert van Zoeren, ''De muziekuitgeverij A.A. Noske (1896-1926)'' (Haarlemmerliede, 1987).

== Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984 ==
{{GoToOriginal}}

[[category:muziek]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Abraham Emilius von Brucken Fock

2015-11-24T12:00:52Z

J.kalsbeek: /* Jeugd */ all-caps verwijderd

{{InfoboxPersoon
| afbeelding = [[Bestand:vonbruckenfock1890.jpg|250px]]
| naam = Emile van Brucken Fock
| onderschrift = afbeelding uit Onze Musici, Portretten en Biografieën (Rotterdam: Nijgh & van Ditmar, 1898) 50-51.
| geboortedatum = 19 oktober 1857
| geboorteplaats = Koudekerke
| overlijdensdatum = 3 januari 1944
| overlijdensplaats = Aerdenhout
| beroep = Componist
| VIAF = [http://viaf.org/viaf/20102951]
}}
== Jeugd ==
Emile von Brucken Fock werd in 1857 geboren op het buitenhuis [[Ter Hooge]] (toen nog gelegen) in [[Koudekerke]] maar ging naar school in Middelburg. Tijdens zijn middelbare schooltijd kreeg hij aldaar pianoles van Simon Verwijs, organist van de Nieuwe Kerk, en celloles van Abraham de Jong, concertmeester van orkest 'Uit Kunstliefde'. Na de middelbare school vervolgde Von Brucken Fock zijn opleiding aan de 'Koninklijke Militaire Academie' in Breda, waar hij verbleef vanaf 1875. Ook hier bleef hij zich bezighouden met muziek. Zo kreeg hij in 1875 de leiding over het cadettenmuziekkorps 'Sempre Crescendo', en schreef hiervoor zowel arrangementen van bestaande werken als enkele eigen composities.

== Werk ==
Kort na afsluiting van zijn opleiding trouwde Emile von Brucken Fock in 1878 met Samuela Adriana Cornelia Pické. Het echtpaar kreeg twee zonen. Emile doorliep een militaire loopbaan. Hij werd achtereenvolgens tweede luitenant, eerste luitenant (1880), kapitein (1891), majoor en ten slotte luitenant-kolonel (1910). Intussen vervolgde hij zijn muzikale bezigheden: hij bleef componeren en over muziek schrijven. Toen hij in 1881 werd gestationeerd in Utrecht, verzorgde hij de muzieksectie van het Utrechts Dagblad totdat hij in 1884 naar Den Helder vertrok. Van 1886 tot 1891 woonde hij in Breda, alvorens weer naar Utrecht terug te keren. Hier componeerde hij onder andere zijn opera Seleneia, waarvan hij de eerste scènische uitvoering op 5 maart 1895 zelf leidde in de Stadsschouwburg van Amsterdam.

Nadat Von Brucken Fock in 1896 in Arnhem legerde, publiceerde hij besprekingen in de Arnhemse Courant. Ook dirigeerde hij zijn eigen composities bij de ARNHEMSCHE ORKEST VEREENIGING en was hij zelfs enige tijd voorzitter van het bestuur van deze vereniging. Daarnaast schreef hij voor het Weekblad voor Muziek recensies over muziekuitvoeringen in de stad.

== Uitvoering van werken ==
[[Bestand:vonbruckenfock.png|left|thumb|300px| Emile von Brucken Fock, afbeelding uit: Het Honderd Componisten Boek.]]
Na 1900 stopte Von Brucken Fock tijdelijk met componeren vanwege werkdruk. Zijn werken bleven gespeeld worden; in 1902 werd zijn Koninginne-marsch uitgevoerd in het Amsterdams Concertgebouw onder Willem Mendelberg tijdens een muziekfeest van de Toonkunst-afdeling in Amsterdam. Op een muziekfeest van de Utrechtse afdeling van Toonkunst werd in 1904 Elaine’s Tod uitgevoerd. Intussen verhuisde hij naar Middelburg, Bergen op Zoom, Den Haag en De Bilt en bleef uiteindelijk in Aerdenhout, waar hij in 1917 pensioneerde. Hier had hij vervolgens de gelegenheid om weer door te gaan met componeren. Emile von Brucken Fock overleed in 1944 in Aerdenhout.

== Invloed ==
Von Brucken Fock werd zeer gewaardeerd als muzikant door zijn vader, die aan hem de voorkeur gaf boven zijn andere zoon, *Gerard von Brucken Fock. Het grootste gedeelte van Emile’s werken werd uitgegeven door *Abraham Antony Noske, die hem ‘de meest beduidende lieder componist van Holland’ noemde. Ook schrijvers in het Weekblad voor Muziek waren enthousiast. Zo noemde Hugo Nolthenius de componist in zijn stuk over diens opera Seleneia ‘den kunstenaar van groote veelzijdigheid.’ Hij vervolgde: ‘Fock is een geniale, een groote krachtige persoonlijkheid.’ Meer positieve geluiden waren te horen van S. van Milligen, die de instrumentatie van Von Brucken Focks Feestmarsch prees en lovend sprak over zijn compositiegave. Marie Berdenis van Berlekom bewonderde de zeggingskracht van zijn Rückblick en Langst verwelkte Blumen en prees beide composities om hun uitdrukkingsvermogen. Ze noemde Das Alte Haus een meesterstuk.

Zowel Jeroen van Gessel als S. van Milligen bemerkte de invloed van Richard Wagner in Von Brucken Focks werk. Van Gessel beschreef dit aan de hand van de liederen opus 14 en 16; Van Milligen noemde het gebruik van motieven verbonden aan stemmingsfactoren in Seleneia als een manier van werken die aansluit bij Wagner. Ook uitgever Noske merkte op dat de muziek van Von Brucken Fock’s Zwei Lieder ‘(ganz Wagnerisch!) modern ist’ (Van Zoeren 88). Echter, volgens Van Gessel heeft Emile von Brucken Fock nooit een persoonlijke stijl ontwikkeld.

== Werken ==
*Nachtlied voor strijkorkest.
*Concertwals voor orkest.
*Drei Lieder en Vier Lieder. D.F. Kahnt Nachfolger, Leipzig tussen 1877-1890.
*Koninginne-Marsch, Phantasie voor orkest naar een gedicht van Holda. J.A.H. Wagenaar/Deierkauf, Utrecht 1891.
*Zwei Lieder für ein mittlere Singstimme
<dd>1. Rückblick</dd>
<dd>2. Resignation</dd>
*Längst verwelkte Blumen blicken, lied voor altstem.
*8 Gesänge mit Klavierbegleitung
<dd><dd>1. Friede</dd>
<dd><dd>2. Tod</dd>
<dd><dd>3. Zuflucht</dd>
<dd><dd>4. Letzte Bitte</dd>
<dd><dd>5. Herbst</dd>
<dd><dd>6. Die Tropfen</dd>
<dd><dd>7. Das Alte Haus</dd>
<dd><dd>8. Sehnsucht</dd>
*Seleneia, muziekdrama in één bedrijf op tekst van M. Constant.
*Frühling, lied voor solostem en orkestbegeleiding. 1922.
*Sérénade Fantastique . 1924.
*Erinnerung, Fantasie für Violine mit Orchester. 1924.
*Elaines Tod, fragment uit wat Elaine und Lancelot had moeten worden.
*Elainens Todeslager Trauerzug und Leichenfahrt, für Orchester.
*Preghiera per Orchestra ed Organo. 1925.
*Wilhelmus-Feestmarsch voor Orkest.
*Das alte Haus, Gedicht von Richard Zoozmann, für eine mittlere Singstimme mit Klavierbegleitung.
*Die Tropfen, Gedicht von John Henry Mackay, für eine Altstimme met Klavierbegleitung.
*Op. 15 Scène de Carnaval.

== Auteur ==
-Sanne Thierens (UCR), 2012

== Bronnen ==
-Marie Berdenis van Berlekom, ‘Acht gesänge mit Klavierbegleitung componirt von Emile von Brucken-Fock‘, in: ''Weekblad voor Muziek'' 8/40 (27 september 1901) 359-360.

-Jeroen van Gessel, ‘Emile von Brucken Fock’, in: ''Het Honderd Componisten Boek'' (Bloemendaal: Uitgeverij J.H. Gottmer/H.J.W. Becht BV, 1997).

-S. van Milligen, ‘Seleneia. Muziekdrama in 1 bedrijf van Emile von Brucken Fock, woorden van M. Constant’, in: ''Weekblad voor Muziek'', 1.8 (17 maart 1894) 57-58.

-Onze Musici, ''Portretten en Biografieën'' (Rotterdam: Nijgh & van Ditmar, 1898) 50-51.

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?q=850737427 P. Scherft, ''Een Speurtocht Door Zeeuws Muziekverleden'' (Middelburg: Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, 1984).]

-Elbert van Zoeren, ''De muziekuitgeverij A.A. Noske (1896-1926)'' (Haarlemmerliede, 1987).

== Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984 ==
{{GoToOriginal}}

[[category:muziek]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Gebruiker:J.kalsbeek

2015-11-22T13:15:36Z

J.kalsbeek:

Student aan de UCR (2014-2016).

contributie aan de Encyclopedie van Zeeland:

-Matthäus-Passion Traditie in Aardenburg

-Midgard

-Gorefest

-Vertalingen van Nederlands naar Engels voor verschillende artikelen

-Verbetering van verschillende artikelen

Gebruiker:J.kalsbeek

2015-11-22T13:15:30Z

J.kalsbeek:

Gebruiker:J.kalsbeek

2015-11-22T13:15:20Z

J.kalsbeek:

Student aan de UCR (2014-2016).

contributie aan de Encyclopedie van Zeeland:

-Matthäus-Passion Traditie in Aardenburg
-Midgard
-Gorefest

-Vertalingen van Nederlands naar Engels voor verschillende artikelen
-Verbetering van verschillende artikelen

Johannis Serlé

2015-11-22T13:12:40Z

J.kalsbeek: /* Organist van de Nieuwe- en Waalse Kerk */

{{Infobox
| above =Serlé, Johannis; Johannis Serlé
(Middelburg, 13 mei 1787 – Den Haag 21 november 1859)
Koopman, organist, muziekleraar
}}
[[Bestand:serle2.jpg|thumb|left|200px|Johannis Serlé, 1787-1859, bron: de Mixtuur. Tijdschrift over het orgel (1988)]]

== Jeugd en huwelijk ==
Johannis Serlé, ook genaamd Johan Serlé, was geboren in Middelburg als zoon van Pieter Jacobus Serlé. Alhoewel op zijn geboortecertificaat de naam ‘Johannis Serlé’ vermeld staat, werd hij later consequent ‘Johannes Serlé’ genoemd. Dit was tevens de naam die hij gebruikte op zijn visitekaartjes. Serlé was geboren in een rijke koopmansfamilie.

In 1809 trouwde hij Jannetje Cool, dochter van Carel Laurens Cool en Maria van de Rotte, in Kralingen. Samen hadden ze dertien kinderen waarvan er zes stierven voordat ze hun tiende levensjaar hadden bereikt. De andere zeven kinderen staan vermeld in de stamboom van de familie Serlé: Pieter Jacobus (5 augustus 1813 – 26 oktober 1881), Maria Carolina (14 november 1814 – 09 januari 1870), Symon (1 april 1816 – 15 april 1889), Pieter (29 juni 1817 – 21 februari 1891), Christiaan Jacobus (10 november 1819 – 12 mei 1865), Aalmina Sara Cornelia (27 december 1824 – 27 maart 1862) en Jeannette (08 november 1827 – 25 december 1906).

== Werk als solliciteur en organist ==
Aanvankelijk woonden Johannis Serlé en Jannetje Cool-Serlé in Middelburg. Serlé was werkzaam als ‘solliciteur’ [jurist], een beroep waarbij verzoeken van cliënten bij de overheid ingediend werden. Het werd gezegd dat hij een merkwaardige persoonlijkheid had. Rond 1821 werd Serlé werkzaam als organist van de Waalse Kerk. Hij poogde zijn brood te verdienen met het werk als organist, maar dit was erg lastig. Immers, sinds de Gouden Eeuw was het beroep van organist minder prominent geworden en daardoor waren de lonen gedaald. Van ongeveer 1807 tot 1827 werkte hij bij de ‘Middelburgse Kerk’, beginnend als vervangend organist.

Thuis had hij een reusachtig orgel met een dubbel klavier en een pedaal. Dit misschien wel grootste bekendste huisorgel was gebouwd door Jan Pieter Schmidt, waarschijnlijk in 1802. Het orgel zou geschikt zijn voor een kerkgebouw aangezien het 25 stemmen had, twee trommels, cimbalen en een triangel.

== Koopman en muziekleraar in Den Haag ==
Wegens financiële problemen moest Seré zijn orgel verkopen. Zijn eerste pogingen tot het verkopen van zijn orgel waren zonder succes. Uiteindelijk verkocht hij het orgel aan Eemnes-Binnen. Zowel het orgel als de kerk waren vernietigd bij een brand op 18 juni in 1821 en er zijn geen afbeeldingen van het orgel bewaard gebleven. Nog steeds had Serlé niet genoeg geld om te zorgen voor zijn familie en daardoor stuurde hij een brief aan de burgemeester waarin hij om werk vroeg bij het gemeentehuis als administratief medewerker.

Serlé verhuisde in 1827 naar Den Haag. Aldaar werkte hij als koopman en muziekleraar. Toen hij ouder was werkte hij als organist. Hij was werkzaam als vervangend organist van Hermannus Cornelis Cleffken, in de Kloosterkerk. Na de dood van Cleffken, op 1 april 1828, solliciteerde Serlé voor de baan als organist van de Kloosterkerk. J. A. Hisselouer, Pierre Guillaume Renaud, Hendricus Rombouts en Leendert de Wit solliciteerden ook voor deze baan. Desalniettemin werd Serlé op 5 april benoemd als nieuwe organist. Hij moest een kwart van zijn loon aan de weduwe A. Hessing-Cleffken afgeven. Serlé was erg dankbaar voor deze nieuwe baan. Hij maakte duidelijk dat het orgel van de Kloosterkerk aan vervanging toe was. De buitenkant van het orgel, gebouwd door Stephanus Cousijns in 1680 werd opnieuw gedecoreerd. Hetzelfde jaar waren er plannen om het orgel van de Grote Kerk te vernieuwen. Een prijsvraag voor het ontwerp werd uitgeschreven en Serlé nam plaats in de jury. Desalniettemin resulteerden deze plannen niet in een nieuw orgel.

== Organist van de Nieuwe Kerk en Waalse Kerk ==
In 1837 kreeg Serlé een baan als organist van de Nieuwe Kerk. Hij vroeg een loon van 350 gulden, vergelijkbaar met het loon dat hij ontving als organist van de Kloosterkerk. Ook al trad hij drie keer op in de Kloosterkerk en maar twee keer per week in de Nieuwe Kerk, toch ontving hij het bedrag waar hij om vroeg. Minder dan een jaar later werd hij werkzaam als organist van de Waalse Kerk in Den Haag. Hij vroeg een jaarlijks loon van 500 gulden, wat 200 gulden hoger was dan hetgeen ontvangen werd door zijn voorganger. Uiteindelijk stemde Serlé in met een loon van 250 gulden en een terugkerende toelage van 150 gulden. Op 17 oktober in 1853 kreeg Serlé zijn eervol ontslag van de ‘Commission du Culte’, aangezien het wegens gezondheidsproblemen onmogelijk was zijn werk voort te zetten. Hij ontving 300 gulden en werd opgevolgd door Willem Frederik Gerard Nicolaï.

== Persoonlijkheid ==
[[Bestand:serle1.jpg|thumb|right|200px|Jannetje Serlé-Cool, bron: de Mixtuur. Tijdschrift over het orgel (1988)]]
Serlé was toegewijd aan muziek. Hij richtte een bedrijf op dat hij ‘Johannis Serlé’ noemde. Zijn familie had het niet breed. Serlé was gedwongen een gedeelte van zijn huis, aan het Spui in Den Haag, te verhuren. Hij was een goede, geduldige man. Thuis had zijn vrouw de broek aan. Jannetje Serlé werd beschouwd als een despoot, die diefstallen beging, fysiek geweld pleegde en huisvredebreuk pleegde. Serlé stierf in Den Haag in 1859. Hij werd begraven bij Eik en Duinen.

== Auteur ==
-Ilona Bierbooms, 2012

== Literatuur ==
-De Kler, H., ‘Van Middelburg naar Den Haag: Iets over Johannes Serlé en zijn werk’, in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|344866 De Mixtuur: Tijdschrift over het Orgel (1988) 386-396.]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|390764 Johannis Serlé [Documentatiemap], Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg.]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|390764 Scherft, P., Een speurtocht door Zeeuws Muziekverleden. Dl. 2 Werken van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (Middelburg, 1984).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|318759 Wendelaar, W. C., De familie Serlé. ([S.l.], Mercurius, 1948).]

[[category:Economie en bedrijven]]
[[category:muziek]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Adriaen Valerius

2015-11-22T13:11:18Z

J.kalsbeek: /* Gedenck-clanck */

{{Infobox
| above = Valerius, Adriaen; Adriaan Valerius
(Middelburg ? 1575 - Veere 27 jan. 1625)
Componist, dichter
}}
[[Bestand:valerius_104905.jpg|thumb|left|200px|Beeldje van Adriaen Valerius door Mari Andriessen in Veere, foto: Mieke Meijer-van der Linde, 17 maart 2007, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 104905]]

== Jeugd en werk ==
[[Bestand:valerius2.jpg|thumb|right|200px|De handtekening van Valerius. Bron:[http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL, P.J. Meertens].]]
Adriaan Valerius was de zoon van François Valéry, of Valerius. Deze familie kwam oorspronkelijk uit Frankrijk. In 1575, het vermoedelijke geboortejaar van Valerius, kocht zijn vader een klein orgel voor 24 gulden, dat oorspronkelijk in de Westmonsterkerk stond. Dit orgel was wellicht het eerste contact met muziek voor Valerius. In 1592 kreeg hij zijn eerste baan als klerk bij Pieter van Reigersbergh, die onder andere burgemeester van Veere was. In 1598 werd Valerius op voordracht van de Middelburgse Admiraliteit benoemd als controleur van de convooi- en licentgelden, en later, in 1606, werd hij ook nog notaris. Dit alles maakte van Valerius een redelijk machtig en rijk man in de welvarende stad Veere.

== Rederijkerskamer en Zeeuschen Nachtegael ==
Valerius werd bekend om zijn lidmaatschap van de Rederijkerskamer in Veere en de daaraan verbonden publicaties. Valerius trad toe tot het gezelschap in 1598, en in 1617 werd hij zelfs de deken van de kamer. Een van de signalen dat Valerius een vakman was, is de uitnodiging om mee te werken aan de gedichtenbundel Zeeuschen Nachtegael, hetwelk gepubliceerd werd in 1623.

== Gedenck-clanck ==
In 1626 werd ook Valerius’ Neder-landtsche gedenck-clanck gepubliceerd. De Gedenck-clanck is een verhaal over de ‘belangrijkste historiën over de Tachtigjarige Oorlog in de Zeven Provinciën.’ De Gedenck-clanck geeft een overzicht van de Geuzenliederen over de Tachtigjarige Oorlog. Valerius heeft, tussen de historiën, 76 liederen ingevoegd die, op 3 na, alle door hem zijn geschreven. Deze liederen zijn grotendeels op onbekende melodieën gezet. Daarnaast zijn er aardig wat teksten die het zelfbewustzijn van het begin van de 17de eeuw weergeven, en zij laten zien hoe Valerius vertrouwt op God, en tegelijkertijd verlangt naar vrijheid (hoewel Zeeland dan al 53 jaar een eigen staat vormt).

Een voorbeeld is dit couplet, dat Valerius’ gevoelens goed weergeeft. Het gaat niet om prachtige rijm, maar om de diepe emoties van Valerius.
[[Bestand:valerius.jpg|thumb|300px|right|Het Wilhelmus naar Adriaan Valerius. Bron: [http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL, P.J. Meertens].]]
''<cite><dd>O Neerland! so ghy maer en bout</dd>''
''<dd>Op God den Heer altydt,</dd>''
''<dd>U pylen vast gebonden hout,</dd>''
''<dd>End' t'saem eendrachtig zyt;</dd>''
''<dd>So kan u Duyvel, Hel, noch Doot,</dd>''
''<dd>Niet krencken noch vertreen,</dd>''
''<dd>Al waer oock Spanjen noch so groot,</dd>''
''<dd>Ja 'swerelts machten een.</dd></cite>''

Hoewel Valerius’ Gedenck-clanck in zijn tijd niet heel populair was, weerhield dit men er in de 19de eeuw niet van om de Gedenck-clanck weer te gaan gebruiken. Sommige liederen werden zelfs bijzonder populair, zoals het beroemde ‘Wilt heden nu treden voor God, den Here’, hetwelk in Duitsland bekend staat als ‘das Niederländische Dankgebet’ en in de Verenigde Staten als ‘the prayer of Thanksgiving.’ In Duitsland heeft Keizer Willem II bijgedragen aan de verspreiding van dit lied. Later werd het ook door de nazi’s gebruikt, hetgeen de reden is dat het tegenwoordig niet meer zo bekend is in Duitsland.

Muzikiekhistorisch gezien is Valerius’ Gedenck-clanck belangrijk. Valerius heeft nauwkeurig de toentertijd in gebruik zijnde melodieën opgeschreven, wat een van de redenen is dat we nog zoveel oud-Hollandse melodieën hebben. Bijzonder genoeg zijn van de 76 liederen, slechts 14 gebaseerd op Hollandse melodieën. De overige 62 zijn buitenlands, en van de 14 Hollandse zijn er nog eens een paar gebaseerd op buitenlandse liederen. Een van deze liederen is het Nederlandse volkslied, het Wilhelmus. Valerius heeft het Wilhelmus bij de 14 Nederlandse liederen geplaatst, echter, het origineel gaat terug op het beleg van Chartre in 1568 in Frankrijk. Daarnaast schreef Valerius een nieuwe versie van het Wilhelmus op, niet de oudste versie. Echter, het is deze versie die uiteindelijk het Nederlandse volkslied werd.

Duidelijk is dan ook dat de Gedenck-clanck een belangrijk uitgangspunt vormt voor de muziekgeschiedenis, sinds het ons een kijkje in de 16de-eeuwse Nederlandse muziek geeft, en daarnaast is het ook de belangrijkste bijdrage van Valerius aan de geschiedenis.

== Composities ==
*Nederlandtsche gedenck-clanck, 1626.
*Totten Romeynen Hfdst. 14, vers 6. Zeeusche Nachtegael, 1623.

== Lijst van gezangen in het ‘Liedboek voor de Kerken’ ==
*Nr. 276: Als Godes Zoon, de heerser over al (melodie: "Wanneer ik slaap voel ik mijns levens vreugd")
*Nr. 320: Zingt een nieuw lied voor God de Here (melodie:"Komt nu met zang van zoete tonen")
*Nr. 411: Het Wilhelmus
*Nr. 412: O Heer, die daar des hemels tente spreidt
*Nr. 413: De Heer in zijnen troon, zeer schoon (melodie:"De mei die komt ons bij zeer blij")
*No 414: Wilt heden nu treden voor God, den Here (melodie: "Wilder dan wild, wie zal mij temmen")
*No 415: Komt nu met zang van zoete tonen
*No 416: Gelukkig is het land
*No 418: Here, kere van ons af (melodie:"Now, o now I needs must past")

== Auteur ==
-P.J. Meertens, herz. ? (UCR), 2012

== Bronnen ==
-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1670894 Adriaen Valerius, [documentatiemap], P.J. Meertens, Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg.]

-[http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL.nl - Adriaen Valerius]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1049163 Meertens, P.J., N.B. Tenhaeff., A. Komter-Kuipers, ''Adriaan Valerius’ leven en werken.'' (Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren, 2001).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|32319 Molhuysen, P.C. en P.J. Blok, ''Adriaan Valerius'', in: ''Nieuws Nederlandsch biografisch woordenboek'' (Den Haag, 1911-1937).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|256346 Frederik Nagtglas, Levensberichten van Zeeuwen (Middelburg, 1888-1893).]

-N.N.B.W. V.

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|259803 Pieter de la Rue, Geletterd Zeeland (Middelburg, 1747).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|48324 Valerius, A. ''Nederlandtsche Gedenck-Clanck'' ... facs. uitg. (Amsterdam, 1969).]

-Bork, G.J. van, en P.J. Verkruijsse, ''Adriaen Valerius'' (Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren, 2000).

== Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984 ==
{{GoToOriginal}}

[[category:muziek]]
[[category:letterkunde]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Adriaen Valerius

2015-11-22T12:44:27Z

J.kalsbeek: /* Gedenck-clanck */

{{Infobox
| above = Valerius, Adriaen; Adriaan Valerius
(Middelburg ? 1575 - Veere 27 jan. 1625)
Componist, dichter
}}
[[Bestand:valerius_104905.jpg|thumb|left|200px|Beeldje van Adriaen Valerius door Mari Andriessen in Veere, foto: Mieke Meijer-van der Linde, 17 maart 2007, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 104905]]

== Jeugd en werk ==
[[Bestand:valerius2.jpg|thumb|right|200px|De handtekening van Valerius. Bron:[http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL, P.J. Meertens].]]
Adriaan Valerius was de zoon van François Valéry, of Valerius. Deze familie kwam oorspronkelijk uit Frankrijk. In 1575, het vermoedelijke geboortejaar van Valerius, kocht zijn vader een klein orgel voor 24 gulden, dat oorspronkelijk in de Westmonsterkerk stond. Dit orgel was wellicht het eerste contact met muziek voor Valerius. In 1592 kreeg hij zijn eerste baan als klerk bij Pieter van Reigersbergh, die onder andere burgemeester van Veere was. In 1598 werd Valerius op voordracht van de Middelburgse Admiraliteit benoemd als controleur van de convooi- en licentgelden, en later, in 1606, werd hij ook nog notaris. Dit alles maakte van Valerius een redelijk machtig en rijk man in de welvarende stad Veere.

== Rederijkerskamer en Zeeuschen Nachtegael ==
Valerius werd bekend om zijn lidmaatschap van de Rederijkerskamer in Veere en de daaraan verbonden publicaties. Valerius trad toe tot het gezelschap in 1598, en in 1617 werd hij zelfs de deken van de kamer. Een van de signalen dat Valerius een vakman was, is de uitnodiging om mee te werken aan de gedichtenbundel Zeeuschen Nachtegael, hetwelk gepubliceerd werd in 1623.

== Gedenck-clanck ==
In 1626 werd ook Valerius’ Neder-landtsche gedenck-clanck gepubliceerd. De Gedenck-clanck is een verhaal over de ‘belangrijkste historiën over de Tachtigjarige Oorlog in de Zeven Provinciën.’ De Gedenck-clanck geeft een overzicht van de Geuzenliederen over de Tachtigjarige Oorlog. Valerius heeft, tussen de historiën, 76 liederen ingevoegd die, op 3 na, alle door hem zijn geschreven. Deze liederen zijn grotendeels op onbekende melodieën gezet. Daarnaast zijn er aardig wat teksten die het zelfbewustzijn van het begin van de 17de eeuw weergeven, en zij laten zien hoe Valerius vertrouwt op God, en tegelijkertijd verlangt naar vrijheid (hoewel Zeeland dan al 53 jaar een eigen staat vormt).

Een voorbeeld is dit couplet, dat Valerius’ gevoelens goed weergeeft. Het gaat niet om prachtige rijm, maar om de diepe emoties van Valerius.
[[Bestand:valerius.jpg|thumb|300px|right|Het Wilhelmus naar Adriaan Valerius. Bron: [http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL, P.J. Meertens].]]
''<cite><dd>O Neerland! so ghy maer en bout</dd>''
''<dd>Op God den Heer altydt,</dd>''
''<dd>U pylen vast gebonden hout,</dd>''
''<dd>End' t'saem eendrachtig zyt;</dd>''
''<dd>So kan u Duyvel, Hel, noch Doot,</dd>''
''<dd>Niet krencken noch vertreen,</dd>''
''<dd>Al waer oock Spanjen noch so groot,</dd>''
''<dd>Ja 'swerelts machten een.</dd></cite>''

Hoewel Valerius’ Gedenck-clanck in zijn tijd niet heel populair was, weerhield dit men er in de 19de eeuw niet van om de Gedenck-clanck weer te gaan gebruiken. Sommige liederen werden zelfs bijzonder populair, zoals het beroemde ‘Wilt heden nu treden voor God, den Here’, hetwelk in Duitsland bekend staat als ‘das Niederländische Dankgebet’ en in de Verenigde Staten als ‘the prayer of Thanksgiving.’ In Duitsland heeft Keizer Willem II bijgedragen aan de verspreiding van dit lied. Later werd het ook door de nazi’s gebruikt, hetgeen de reden is dat het tegenwoordig niet meer zo bekend is in Duitsland.

Muzikaal gezien is Valerius’ Gedenck-clanck belangrijk. Valerius heeft nauwkeurig de toentertijd in gebruik zijnde melodieën opgeschreven, wat een van de redenen is dat we nog zoveel oud-Hollandse melodieën hebben. Bijzonder genoeg zijn van de 76 liederen, slechts 14 gebaseerd op Hollandse melodieën. De overige 62 zijn buitenlands, en van de 14 Hollandse zijn er nog eens een paar gebaseerd op buitenlandse liederen. Een van deze liederen is het Nederlandse volkslied, het Wilhelmus. Valerius heeft het Wilhelmus bij de 14 Nederlandse liederen geplaatst, echter, het origineel gaat terug op het beleg van Chartre in 1568 in Frankrijk. Daarnaast schreef Valerius een nieuwe versie van het Wilhelmus op, niet de oudste versie. Echter, het is deze versie die uiteindelijk het Nederlandse volkslied werd.

Duidelijk is dan ook dat de Gedenck-clanck een belangrijk uitgangspunt vormt voor de muziekgeschiedenis, sinds het ons een kijkje in de 16de-eeuwse Nederlandse muziek geeft, en daarnaast is het ook de belangrijkste bijdrage van Valerius aan de geschiedenis.

== Composities ==
*Nederlandtsche gedenck-clanck, 1626.
*Totten Romeynen Hfdst. 14, vers 6. Zeeusche Nachtegael, 1623.

== Lijst van gezangen in het ‘Liedboek voor de Kerken’ ==
*Nr. 276: Als Godes Zoon, de heerser over al (melodie: "Wanneer ik slaap voel ik mijns levens vreugd")
*Nr. 320: Zingt een nieuw lied voor God de Here (melodie:"Komt nu met zang van zoete tonen")
*Nr. 411: Het Wilhelmus
*Nr. 412: O Heer, die daar des hemels tente spreidt
*Nr. 413: De Heer in zijnen troon, zeer schoon (melodie:"De mei die komt ons bij zeer blij")
*No 414: Wilt heden nu treden voor God, den Here (melodie: "Wilder dan wild, wie zal mij temmen")
*No 415: Komt nu met zang van zoete tonen
*No 416: Gelukkig is het land
*No 418: Here, kere van ons af (melodie:"Now, o now I needs must past")

== Auteur ==
-P.J. Meertens, herz. ? (UCR), 2012

== Bronnen ==
-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1670894 Adriaen Valerius, [documentatiemap], P.J. Meertens, Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg.]

-[http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL.nl - Adriaen Valerius]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1049163 Meertens, P.J., N.B. Tenhaeff., A. Komter-Kuipers, ''Adriaan Valerius’ leven en werken.'' (Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren, 2001).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|32319 Molhuysen, P.C. en P.J. Blok, ''Adriaan Valerius'', in: ''Nieuws Nederlandsch biografisch woordenboek'' (Den Haag, 1911-1937).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|256346 Frederik Nagtglas, Levensberichten van Zeeuwen (Middelburg, 1888-1893).]

-N.N.B.W. V.

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|259803 Pieter de la Rue, Geletterd Zeeland (Middelburg, 1747).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|48324 Valerius, A. ''Nederlandtsche Gedenck-Clanck'' ... facs. uitg. (Amsterdam, 1969).]

-Bork, G.J. van, en P.J. Verkruijsse, ''Adriaen Valerius'' (Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren, 2000).

== Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984 ==
{{GoToOriginal}}

[[category:muziek]]
[[category:letterkunde]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Adriaen Valerius

2015-11-22T12:00:19Z

J.kalsbeek: /* COMPOSITIES */ all-caps verwijderd

{{Infobox
| above = Valerius, Adriaen; Adriaan Valerius
(Middelburg ? 1575 - Veere 27 jan. 1625)
Componist, dichter
}}
[[Bestand:valerius_104905.jpg|thumb|left|200px|Beeldje van Adriaen Valerius door Mari Andriessen in Veere, foto: Mieke Meijer-van der Linde, 17 maart 2007, Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland, recordnr. 104905]]

== Jeugd en werk ==
[[Bestand:valerius2.jpg|thumb|right|200px|De handtekening van Valerius. Bron:[http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL, P.J. Meertens].]]
Adriaan Valerius was de zoon van François Valéry, of Valerius. Deze familie kwam oorspronkelijk uit Frankrijk. In 1575, het vermoedelijke geboortejaar van Valerius, kocht zijn vader een klein orgel voor 24 gulden, dat oorspronkelijk in de Westmonsterkerk stond. Dit orgel was wellicht het eerste contact met muziek voor Valerius. In 1592 kreeg hij zijn eerste baan als klerk bij Pieter van Reigersbergh, die onder andere burgemeester van Veere was. In 1598 werd Valerius op voordracht van de Middelburgse Admiraliteit benoemd als controleur van de convooi- en licentgelden, en later, in 1606, werd hij ook nog notaris. Dit alles maakte van Valerius een redelijk machtig en rijk man in de welvarende stad Veere.

== Rederijkerskamer en Zeeuschen Nachtegael ==
Valerius werd bekend om zijn lidmaatschap van de Rederijkerskamer in Veere en de daaraan verbonden publicaties. Valerius trad toe tot het gezelschap in 1598, en in 1617 werd hij zelfs de deken van de kamer. Een van de signalen dat Valerius een vakman was, is de uitnodiging om mee te werken aan de gedichtenbundel Zeeuschen Nachtegael, hetwelk gepubliceerd werd in 1623.

== Gedenck-clanck ==
In 1626 werd ook Valerius’ Neder-landtsche gedenck-clanck gepubliceerd. De Gedenck-clanck is een verhaal over de ‘belangrijkste historiën over de Tachtigjarige Oorlog in de Zeven Provinciën.’ De Gedenck-clanck geeft een overzicht van de Geuzenliederen over de Tachtigjarige Oorlog. Valerius heeft, tussen de historiën, 76 liederen ingevoegd die, op 3 na, alle door hem zijn geschreven. Deze liederen zijn grotendeels op onbekende melodieën gezet. Daarnaast zijn er aardig wat teksten die het zelfbewustzijn van het begin van de 17de eeuw weergeven, en zij laten zien hoe Valerius vertrouwt op God, en tegelijkertijd verlangt naar vrijheid (hoewel Zeeland dan al 53 jaar een eigen staat vormt). Een voorbeeld is dit couplet, dat Valerius’ gevoelens goed weergeeft. Het gaat niet om prachtige rijm, maar om de diepe emoties van Valerius.
[[Bestand:valerius.jpg|thumb|300px|right|Het Wilhelmus naar Adriaan Valerius. Bron: [http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL, P.J. Meertens].]]
''<cite><dd>O Neerland! so ghy maer en bout</dd>''
''<dd>Op God den Heer altydt,</dd>''
''<dd>U pylen vast gebonden hout,</dd>''
''<dd>End' t'saem eendrachtig zyt;</dd>''
''<dd>So kan u Duyvel, Hel, noch Doot,</dd>''
''<dd>Niet krencken noch vertreen,</dd>''
''<dd>Al waer oock Spanjen noch so groot,</dd>''
''<dd>Ja 'swerelts machten een.</dd></cite>''

Hoewel Valerius’ Gedenck-clanck in zijn tijd niet heel populair was, weerhield dit men er in de 19de eeuw niet van om de Gedenck-clanck weer te gaan gebruiken. Sommige liederen werden zelfs bijzonder populair, zoals het beroemde ‘Wilt heden nu treden voor God, den Here’, hetwelk in Duitsland bekend staat als ‘das Niederländische Dankgebet’ en in de Verenigde Staten als ‘the prayer of Thanksgiving.’ In Duitsland heeft Keizer Willem II bijgedragen aan de verspreiding van dit lied. Later werd het ook door de nazi’s gebruikt, hetgeen de reden is dat het tegenwoordig niet meer zo bekend is in Duitsland.
Muzikaal gezien is Valerius’ Gedenck-clanck belangrijk. Valerius heeft nauwkeurig de toentertijd in gebruik zijnde melodieën opgeschreven, wat een van de redenen is dat we nog zoveel oud-Hollandse melodieën hebben. Bijzonder genoeg zijn van de 76 liederen, slechts 14 gebaseerd op Hollandse melodieën. De overige 62 zijn buitenlands, en van de 14 Hollandse zijn er nog eens een paar gebaseerd op buitenlandse liederen. Een van deze liederen is het Nederlandse volkslied, het Wilhelmus. Valerius heeft het Wilhelmus bij de 14 Nederlandse liederen geplaatst, echter, het origineel gaat terug op het beleg van Chartre in 1568 in Frankrijk. Daarnaast schreef Valerius een nieuwe versie van het Wilhelmus op, niet de oudste versie. Echter, het is deze versie die uiteindelijk het Nederlandse volkslied werd.

Duidelijk is dan ook dat de Gedenck-clanck een belangrijk uitgangspunt vormt voor de muziekgeschiedenis, sinds het ons een kijkje in de 16de-eeuwse Nederlandse muziek geeft, en daarnaast is het ook de belangrijkste bijdrage van Valerius aan de geschiedenis.

== Composities ==
*Nederlandtsche gedenck-clanck, 1626.
*Totten Romeynen Hfdst. 14, vers 6. Zeeusche Nachtegael, 1623.

== Lijst van gezangen in het ‘Liedboek voor de Kerken’ ==
*Nr. 276: Als Godes Zoon, de heerser over al (melodie: "Wanneer ik slaap voel ik mijns levens vreugd")
*Nr. 320: Zingt een nieuw lied voor God de Here (melodie:"Komt nu met zang van zoete tonen")
*Nr. 411: Het Wilhelmus
*Nr. 412: O Heer, die daar des hemels tente spreidt
*Nr. 413: De Heer in zijnen troon, zeer schoon (melodie:"De mei die komt ons bij zeer blij")
*No 414: Wilt heden nu treden voor God, den Here (melodie: "Wilder dan wild, wie zal mij temmen")
*No 415: Komt nu met zang van zoete tonen
*No 416: Gelukkig is het land
*No 418: Here, kere van ons af (melodie:"Now, o now I needs must past")

== Auteur ==
-P.J. Meertens, herz. ? (UCR), 2012

== Bronnen ==
-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1670894 Adriaen Valerius, [documentatiemap], P.J. Meertens, Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg.]

-[http://dbnl.nl/auteurs/auteur.php?id=vale001 DBNL.nl - Adriaen Valerius]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|1049163 Meertens, P.J., N.B. Tenhaeff., A. Komter-Kuipers, ''Adriaan Valerius’ leven en werken.'' (Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren, 2001).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|32319 Molhuysen, P.C. en P.J. Blok, ''Adriaan Valerius'', in: ''Nieuws Nederlandsch biografisch woordenboek'' (Den Haag, 1911-1937).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|256346 Frederik Nagtglas, Levensberichten van Zeeuwen (Middelburg, 1888-1893).]

-N.N.B.W. V.

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|259803 Pieter de la Rue, Geletterd Zeeland (Middelburg, 1747).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|48324 Valerius, A. ''Nederlandtsche Gedenck-Clanck'' ... facs. uitg. (Amsterdam, 1969).]

-Bork, G.J. van, en P.J. Verkruijsse, ''Adriaen Valerius'' (Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren, 2000).

== Tekst uit de Encyclopedie van Zeeland 1982-1984 ==
{{GoToOriginal}}

[[category:muziek]]
[[category:letterkunde]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Johannis Serlé

2015-11-21T18:49:32Z

J.kalsbeek: /* Organist van de Nieuwe- en Waalse Kerk */

{{Infobox
| above =Serlé, Johannis; Johannis Serlé
(Middelburg, 13 mei 1787 – Den Haag 21 november 1859)
Koopman, organist, muziekleraar
}}
[[Bestand:serle2.jpg|thumb|left|200px|Johannis Serlé, 1787-1859, bron: de Mixtuur. Tijdschrift over het orgel (1988)]]

== Jeugd en huwelijk ==
Johannis Serlé, ook genaamd Johan Serlé, was geboren in Middelburg als zoon van Pieter Jacobus Serlé. Alhoewel op zijn geboortecertificaat de naam ‘Johannis Serlé’ vermeld staat, werd hij later consequent ‘Johannes Serlé’ genoemd. Dit was tevens de naam die hij gebruikte op zijn visitekaartjes. Serlé was geboren in een rijke koopmansfamilie.

In 1809 trouwde hij Jannetje Cool, dochter van Carel Laurens Cool en Maria van de Rotte, in Kralingen. Samen hadden ze dertien kinderen waarvan er zes stierven voordat ze hun tiende levensjaar hadden bereikt. De andere zeven kinderen staan vermeld in de stamboom van de familie Serlé: Pieter Jacobus (5 augustus 1813 – 26 oktober 1881), Maria Carolina (14 november 1814 – 09 januari 1870), Symon (1 april 1816 – 15 april 1889), Pieter (29 juni 1817 – 21 februari 1891), Christiaan Jacobus (10 november 1819 – 12 mei 1865), Aalmina Sara Cornelia (27 december 1824 – 27 maart 1862) en Jeannette (08 november 1827 – 25 december 1906).

== Werk als solliciteur en organist ==
Aanvankelijk woonden Johannis Serlé en Jannetje Cool-Serlé in Middelburg. Serlé was werkzaam als ‘solliciteur’ [jurist], een beroep waarbij verzoeken van cliënten bij de overheid ingediend werden. Het werd gezegd dat hij een merkwaardige persoonlijkheid had. Rond 1821 werd Serlé werkzaam als organist van de Waalse Kerk. Hij poogde zijn brood te verdienen met het werk als organist, maar dit was erg lastig. Immers, sinds de Gouden Eeuw was het beroep van organist minder prominent geworden en daardoor waren de lonen gedaald. Van ongeveer 1807 tot 1827 werkte hij bij de ‘Middelburgse Kerk’, beginnend als vervangend organist.

Thuis had hij een reusachtig orgel met een dubbel klavier en een pedaal. Dit misschien wel grootste bekendste huisorgel was gebouwd door Jan Pieter Schmidt, waarschijnlijk in 1802. Het orgel zou geschikt zijn voor een kerkgebouw aangezien het 25 stemmen had, twee trommels, cimbalen en een triangel.

== Koopman en muziekleraar in Den Haag ==
Wegens financiële problemen moest Seré zijn orgel verkopen. Zijn eerste pogingen tot het verkopen van zijn orgel waren zonder succes. Uiteindelijk verkocht hij het orgel aan Eemnes-Binnen. Zowel het orgel als de kerk waren vernietigd bij een brand op 18 juni in 1821 en er zijn geen afbeeldingen van het orgel bewaard gebleven. Nog steeds had Serlé niet genoeg geld om te zorgen voor zijn familie en daardoor stuurde hij een brief aan de burgemeester waarin hij om werk vroeg bij het gemeentehuis als administratief medewerker.

Serlé verhuisde in 1827 naar Den Haag. Aldaar werkte hij als koopman en muziekleraar. Toen hij ouder was werkte hij als organist. Hij was werkzaam als vervangend organist van Hermannus Cornelis Cleffken, in de Kloosterkerk. Na de dood van Cleffken, op 1 april 1828, solliciteerde Serlé voor de baan als organist van de Kloosterkerk. J. A. Hisselouer, Pierre Guillaume Renaud, Hendricus Rombouts en Leendert de Wit solliciteerden ook voor deze baan. Desalniettemin werd Serlé op 5 april benoemd als nieuwe organist. Hij moest een kwart van zijn loon aan de weduwe A. Hessing-Cleffken afgeven. Serlé was erg dankbaar voor deze nieuwe baan. Hij maakte duidelijk dat het orgel van de Kloosterkerk aan vervanging toe was. De buitenkant van het orgel, gebouwd door Stephanus Cousijns in 1680 werd opnieuw gedecoreerd. Hetzelfde jaar waren er plannen om het orgel van de Grote Kerk te vernieuwen. Een prijsvraag voor het ontwerp werd uitgeschreven en Serlé nam plaats in de jury. Desalniettemin resulteerden deze plannen niet in een nieuw orgel.

== Organist van de Nieuwe- en Waalse Kerk ==
In 1837 kreeg Serlé een baan als organist van de Nieuwe Kerk. Hij vroeg een loon van 350 gulden, vergelijkbaar met het loon dat hij ontving als organist van de Kloosterkerk. Ook al trad hij drie keer op in de Kloosterkerk en maar twee keer per week in de Nieuwe Kerk, toch ontving hij het bedrag waar hij om vroeg. Minder dan een jaar later werd hij werkzaam als organist van de Waalse Kerk in Den Haag. Hij vroeg een jaarlijks loon van 500 gulden, wat 200 gulden hoger was dan hetgeen ontvangen werd door zijn voorganger. Uiteindelijk stemde Serlé in met een loon van 250 gulden en een terugkerende toelage van 150 gulden. Op 17 oktober in 1853 kreeg Serlé zijn eervol ontslag van de ‘Commission du Culte’, aangezien het wegens gezondheidsproblemen onmogelijk was zijn werk voort te zetten. Hij ontving 300 gulden en werd opgevolgd door Willem Frederik Gerard Nicolaï.

== Persoonlijkheid ==
[[Bestand:serle1.jpg|thumb|right|200px|Jannetje Serlé-Cool, bron: de Mixtuur. Tijdschrift over het orgel (1988)]]
Serlé was toegewijd aan muziek. Hij richtte een bedrijf op dat hij ‘Johannis Serlé’ noemde. Zijn familie had het niet breed. Serlé was gedwongen een gedeelte van zijn huis, aan het Spui in Den Haag, te verhuren. Hij was een goede, geduldige man. Thuis had zijn vrouw de broek aan. Jannetje Serlé werd beschouwd als een despoot, die diefstallen beging, fysiek geweld pleegde en huisvredebreuk pleegde. Serlé stierf in Den Haag in 1859. Hij werd begraven bij Eik en Duinen.

== Auteur ==
-Ilona Bierbooms, 2012

== Literatuur ==
-De Kler, H., ‘Van Middelburg naar Den Haag: Iets over Johannes Serlé en zijn werk’, in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|344866 De Mixtuur: Tijdschrift over het Orgel (1988) 386-396.]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|390764 Johannis Serlé [Documentatiemap], Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg.]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|390764 Scherft, P., Een speurtocht door Zeeuws Muziekverleden. Dl. 2 Werken van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (Middelburg, 1984).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|318759 Wendelaar, W. C., De familie Serlé. ([S.l.], Mercurius, 1948).]

[[category:Economie en bedrijven]]
[[category:muziek]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Johannis Serlé

2015-11-21T17:39:21Z

J.kalsbeek: /* Koopman en muziekleraar in Den Haag */ Serlé verkoopt zijn orgel vóórdat hij verhuist. Nu is de verloop van de text duidelijker

{{Infobox
| above =Serlé, Johannis; Johannis Serlé
(Middelburg, 13 mei 1787 – Den Haag 21 november 1859)
Koopman, organist, muziekleraar
}}
[[Bestand:serle2.jpg|thumb|left|200px|Johannis Serlé, 1787-1859, bron: de Mixtuur. Tijdschrift over het orgel (1988)]]

== Jeugd en huwelijk ==
Johannis Serlé, ook genaamd Johan Serlé, was geboren in Middelburg als zoon van Pieter Jacobus Serlé. Alhoewel op zijn geboortecertificaat de naam ‘Johannis Serlé’ vermeld staat, werd hij later consequent ‘Johannes Serlé’ genoemd. Dit was tevens de naam die hij gebruikte op zijn visitekaartjes. Serlé was geboren in een rijke koopmansfamilie.

In 1809 trouwde hij Jannetje Cool, dochter van Carel Laurens Cool en Maria van de Rotte, in Kralingen. Samen hadden ze dertien kinderen waarvan er zes stierven voordat ze hun tiende levensjaar hadden bereikt. De andere zeven kinderen staan vermeld in de stamboom van de familie Serlé: Pieter Jacobus (5 augustus 1813 – 26 oktober 1881), Maria Carolina (14 november 1814 – 09 januari 1870), Symon (1 april 1816 – 15 april 1889), Pieter (29 juni 1817 – 21 februari 1891), Christiaan Jacobus (10 november 1819 – 12 mei 1865), Aalmina Sara Cornelia (27 december 1824 – 27 maart 1862) en Jeannette (08 november 1827 – 25 december 1906).

== Werk als solliciteur en organist ==
Aanvankelijk woonden Johannis Serlé en Jannetje Cool-Serlé in Middelburg. Serlé was werkzaam als ‘solliciteur’ [jurist], een beroep waarbij verzoeken van cliënten bij de overheid ingediend werden. Het werd gezegd dat hij een merkwaardige persoonlijkheid had. Rond 1821 werd Serlé werkzaam als organist van de Waalse Kerk. Hij poogde zijn brood te verdienen met het werk als organist, maar dit was erg lastig. Immers, sinds de Gouden Eeuw was het beroep van organist minder prominent geworden en daardoor waren de lonen gedaald. Van ongeveer 1807 tot 1827 werkte hij bij de ‘Middelburgse Kerk’, beginnend als vervangend organist.

Thuis had hij een reusachtig orgel met een dubbel klavier en een pedaal. Dit misschien wel grootste bekendste huisorgel was gebouwd door Jan Pieter Schmidt, waarschijnlijk in 1802. Het orgel zou geschikt zijn voor een kerkgebouw aangezien het 25 stemmen had, twee trommels, cimbalen en een triangel.

== Koopman en muziekleraar in Den Haag ==
Wegens financiële problemen moest Seré zijn orgel verkopen. Zijn eerste pogingen tot het verkopen van zijn orgel waren zonder succes. Uiteindelijk verkocht hij het orgel aan Eemnes-Binnen. Zowel het orgel als de kerk waren vernietigd bij een brand op 18 juni in 1821 en er zijn geen afbeeldingen van het orgel bewaard gebleven. Nog steeds had Serlé niet genoeg geld om te zorgen voor zijn familie en daardoor stuurde hij een brief aan de burgemeester waarin hij om werk vroeg bij het gemeentehuis als administratief medewerker.

Serlé verhuisde in 1827 naar Den Haag. Aldaar werkte hij als koopman en muziekleraar. Toen hij ouder was werkte hij als organist. Hij was werkzaam als vervangend organist van Hermannus Cornelis Cleffken, in de Kloosterkerk. Na de dood van Cleffken, op 1 april 1828, solliciteerde Serlé voor de baan als organist van de Kloosterkerk. J. A. Hisselouer, Pierre Guillaume Renaud, Hendricus Rombouts en Leendert de Wit solliciteerden ook voor deze baan. Desalniettemin werd Serlé op 5 april benoemd als nieuwe organist. Hij moest een kwart van zijn loon aan de weduwe A. Hessing-Cleffken afgeven. Serlé was erg dankbaar voor deze nieuwe baan. Hij maakte duidelijk dat het orgel van de Kloosterkerk aan vervanging toe was. De buitenkant van het orgel, gebouwd door Stephanus Cousijns in 1680 werd opnieuw gedecoreerd. Hetzelfde jaar waren er plannen om het orgel van de Grote Kerk te vernieuwen. Een prijsvraag voor het ontwerp werd uitgeschreven en Serlé nam plaats in de jury. Desalniettemin resulteerden deze plannen niet in een nieuw orgel.

== Organist van de Nieuwe- en Waalse Kerk ==
In 1837 kreeg Serlé een baan als organist van de Nieuwe Kerk. Hij vroeg een loon van 350 gulden, vergelijkbaar met het loon dat hij ontving als organist van de Kloosterkerk. Ook al trad hij drie keer op in de Kloosterkerk en maar twee keer per week in de Nieuwe Kerk, toch ontving hij het bedrag waar hij om vroeg. Minder dan een jaar later werd hij werkzaam als organist van de Waalse Kerk in Den Haag. Hij vroeg een jaarlijks loon van 500 gulden, wat 200 gulden hoger was dan hetgeen ontvangen werd door zijn voorganger. Uiteindelijk stemde Serlé in met een loon van 250 gulden en een terugkerende toelage van 150 gulden. Op 17 oktober in 1853 kreeg Serlé zijn eervol ontslag van de ‘Commission du Culte’, aangezien het onmogelijk was zijn werk voort te zetten wegens gezondheidsproblemen. Hij ontving 300 gulden en werd opgevolgd door Willem Frederik Gerard Nicolaï.

== Persoonlijkheid ==
[[Bestand:serle1.jpg|thumb|right|200px|Jannetje Serlé-Cool, bron: de Mixtuur. Tijdschrift over het orgel (1988)]]
Serlé was toegewijd aan muziek. Hij richtte een bedrijf op dat hij ‘Johannis Serlé’ noemde. Zijn familie had het niet breed. Serlé was gedwongen een gedeelte van zijn huis, aan het Spui in Den Haag, te verhuren. Hij was een goede, geduldige man. Thuis had zijn vrouw de broek aan. Jannetje Serlé werd beschouwd als een despoot, die diefstallen beging, fysiek geweld pleegde en huisvredebreuk pleegde. Serlé stierf in Den Haag in 1859. Hij werd begraven bij Eik en Duinen.

== Auteur ==
-Ilona Bierbooms, 2012

== Literatuur ==
-De Kler, H., ‘Van Middelburg naar Den Haag: Iets over Johannes Serlé en zijn werk’, in:[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|344866 De Mixtuur: Tijdschrift over het Orgel (1988) 386-396.]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|390764 Johannis Serlé [Documentatiemap], Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg.]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|390764 Scherft, P., Een speurtocht door Zeeuws Muziekverleden. Dl. 2 Werken van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (Middelburg, 1984).]

-[http://zoeken.zeeuwsebibliotheken.nl/?itemid=|library/vubissmart-zeeland|318759 Wendelaar, W. C., De familie Serlé. ([S.l.], Mercurius, 1948).]

[[category:Economie en bedrijven]]
[[category:muziek]]
[[category:Kunst & cultuur]]
[[category:Zeeuwen]]
[[category:persoon]]

Gebruiker:J.kalsbeek

2015-11-09T21:43:00Z

J.kalsbeek:

Student aan de UCR (2014-2016).

-musicology

-performing arts (luit)

-art history

Overleg:Philip Johannes Bachiene

2015-11-09T21:42:26Z

J.kalsbeek: Nieuwe pagina aangemaakt met 'De afbeelding werkt niet. Bestand:Philip Johannes Bachiene.jpg blijkt niet te bestaan'

De afbeelding werkt niet.
Bestand:Philip Johannes Bachiene.jpg blijkt niet te bestaan

Gebruiker:J.kalsbeek

2015-10-12T20:33:17Z

J.kalsbeek:

Student aan de UCR (2013-2016).

-musicology

-performing arts (luit)

-art history

Gebruiker:J.kalsbeek

2015-10-12T20:33:07Z

J.kalsbeek:

Student aan de UCR (2013-2015).

-musicology

-performing arts (luit)

-art history

Gebruiker:J.kalsbeek

2015-10-12T20:32:49Z

J.kalsbeek: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Student aan de UCR (2013-2015). -musicology -performing arts (luit) -art history'

Student aan de UCR (2013-2015).
-musicology
-performing arts (luit)
-art history